بازخوانی قدرت در لبنان همزمان با سالگرد شهادت رهبران حزبالله
ماه فبروری برای لبنان تنها یک ماه تقویمی نیست؛ ماهی است که با سالگرد شهادت چهرههای شاخص مقاومت همچون سید حسن نصرالله هاشم صفیالدین و… گره خورده و بار دیگر معادلات قدرت در این کشور را به صدر بحثهای سیاسی بازمیگرداند.
۱۲ فبروری یادآور شهادت عماد مغنیه فرمانده ارشد نظامی حزبالله است. ۱۶ فبروری نیز سالگرد شهادت سید عباس موسوی و شیخ راغب حرب، از رهبران پیشین حزبالله به شمار میرود. در ۲۳ فبروری نیز مراسم بزرگداشت سید حسن نصرالله و سید هاشم صفیالدین است؛ مناسبتهایی که بار دیگر نقش مقاومت در معادلات داخلی لبنان را برجسته کرده است.
در همین چارچوب، شبکه المیادین با انتشار گزارشی، تحولات اخیر را زمینهای برای مقایسه دو مقطع در لبنان دانسته است؛ دورهای که مقاومت ابتکار عمل امنیتی را در دست داشت و دورهای که پس از توافق آتشبس ۲۷ نوامبر ۲۰۲۴، مدیریت پروندههای مرزی و امنیتی به دولت سپرده شد.
بر اساس این تحلیل، مرحله نخست از سال ۱۹۸۲ و همزمان با اشغال بیروت آغاز شد؛ زمانی که مقاومت در خلأ عملی دولت شکل گرفت و به تدریج اسرائیل را وادار به عقبنشینی از بخشهای مختلف لبنان کرد. اوج این روند در سال ۲۰۰۰ و خروج اسرائیل از جنوب لبنان رقم خورد؛ رویدادی که به تثبیت معادله بازدارندگی انجامید.
در مقابل، گزارش مذکور مدعی است که در مرحله دوم، با انتقال ابتکار عمل به دولت، سطح بازدارندگی کاهش یافته و حملات پهپادی و هوایی اسرائیل به مناطق مختلف لبنان افزایش یافته است. همچنین موضوعاتی چون تداوم تجاوزات مرزی، بازداشت یا ربایش شهروندان لبنانی و نگرانی از تغییرات میدانی در جنوب این کشور مورد اشاره قرار گرفته است.
در این میان، بحث «عناصر قدرت» دوباره به محور منازعه سیاسی در بیروت تبدیل شده است. الگوی سهگانه «ارتش، مردم و مقاومت» که سالها بهعنوان ستون راهبرد دفاعی لبنان مطرح میشد، اکنون با چالش بازتعریف نقش دولت و مقاومت مواجه است. منتقدان دولت میگویند بیروت در تعامل با آمریکا و اسرائیل امتیاز داده، بیآنکه دستاورد ملموسی به دست آورد؛ در حالی که حامیان رویکرد دولتی بر ضرورت مدیریت دیپلماتیک بحران تأکید دارند.
در همین راستا، شیخ نعیم قاسم هشدار داده است که «هر چیزی حدی دارد»؛ جملهای که از نگاه ناظران، پیام روشنی درباره احتمال بازگشت مقاومت به نقش پررنگتر در صورت تداوم وضعیت کنونی تلقی میشود.
اکنون دولت لبنان در برابر آزمونی حساس قرار دارد؛ اجرای کامل مفاد آتشبس، پیگیری عقبنشینی رژیم اسرائیل از مناطق مورد مناقشه، توقف حملات و آغاز بازسازی مناطق آسیبدیده، نتیجه این روند میتواند مشخص کند که توازن قدرت در لبنان همچنان بر محور دولت باقی میماند یا بار دیگر مقاومت دست بالا را در معادلات میدانی و سیاسی به دست خواهد گرفت.
نویسنده: محمد امان فلاح
