آیا بستن چشمها واقعاً شنوایی را تقویت میکند؟ علم پاسخ شگفتانگیزی دارد
همه ما فکر میکنیم اگر چشمهایمان را ببندیم، گوشهایمان بهتر کار میکنند؛ اما پژوهشی تازه ثابت کرده این یکی از بزرگترین اشتباههای شهودی انسان است. بر اساس آزمایشی حیرتانگیز، بستن پلکها نهتنها کمکی به شنیدن نمیکند، بلکه شنوایی را ضعیفتر میسازد!
اگر تابهحال برای شنیدن زمزمهای مبهم یا صدایی دور، بیاختیار چشمانتان را بستهاید، باید بدانید علم چیزی کاملاً متفاوت میگوید.
یک تیم تحقیقاتی از دانشگاه شانگهای جیائو تونگ ثابت کرده که این حرکت غریزی، شنوایی انسان را مختل میکند و بهترین راه تقویت حس شنیدن، تماشای محرکی هماهنگ با صداست.
در این پژوهش، ۲۵ داوطلب در شرایط مختلف بصری آزمایش شدند: چشم باز، چشم بسته، نگاه به تصویر مرتبط و تماشای ویدیوی واقعی از منبع صدا.
نتیجه کاملاً خلاف انتظار بود:
1- با تماشای ویدیوی مرتبط افراد صدا را تقریباً ۳ دسیبل ضعیفتر از حد معمول تشخیص دادند؛ یعنی گوشها عملکرد بهتری داشتند.
2- حتی تصویر ثابت مرتبط هم شنوایی را ۱.۶ دسیبل حساستر کرد.
3- اما بستن چشمها آستانه شنیداری را ۱.۳ دسیبل بدتر کرد؛ یعنی گوشها گنگتر شدند.
اما چرا؟
یو هوانگ، سرپرست پژوهش، توضیح میدهد که بستن پلکها باعث فعالشدن یک فیلتر حفاظتی مغز میشود. این فیلتر شبیه یک سانسورچی سختگیر عمل میکند:
نهتنها نویز اضافه را حذف میکند، بلکه بخشی از صدای هدف را هم نادیده میگیرد.
در مقابل، نگاه کردن به یک محرک بصری همزمان، مغز را «به بیرون لنگر میکند». در این حالت سیستم شنوایی بهتر روی صدا قفل میشود و سیگنالهای ارزشمند را حذف نمیکند.
جالب اینجاست که هنوز مشخص نیست این تقویت شنوایی فقط به «باز بودن چشم» مربوط است یا اینکه حتماً باید تصویر و صدا با هم همخوانی داشته باشند. پژوهشگران قصد دارند در آزمایشهای بعدی تصویر و صداهای نامرتبط — مثل صدای طبل همراه تصویر پرنده — را آزمایش کنند تا ببینند راز این همافزایی حسی دقیقاً چیست.
