شوک جنگ ایران به اقتصاد جهان؛ زیان ۱۹۰ میلیارد دالری به کشورهای عربی
شبکه خبری الجزیره و بانک جهانی در گزارشهایی تکاندهنده از وضعیت اقتصاد بینالملل، هشدار دادند که تنشهای ژئوپلیتیکی ناشی از جنگ ایران، انسداد تنگه هرمز و سیاستهای تعرفهای دونالد ترامپ، اقتصاد جهانی را در آستانه یک رکود عمیق قرار داده و خسارتی ۱۹۰ میلیارد دالری را به کشورهای عربی تحمیل کرده است.
به گزارش خبرگزاری سریع به نقل از مهر؛ ارزیابیهای نهادهای بینالمللی نشان میدهد که اقتصاد جهانی در سال ۲۰۲۶ با یکی از بزرگترین بحرانهای خود در دهههای اخیر مواجه شده است؛ بهطوریکه بانک جهانی پیشبینی خود از رشد اقتصاد جهانی را به ۲.۶ درصد کاهش داده که این رقم، ضعیفترین میزان رشد از دهه ۱۹۶۰ میلادی به شمار میرود. در این میان، اوضاع در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا به مراتب وخیمتر بوده و نرخ رشد اقتصادی این مناطق به حدود ۱.۱ درصد تنزل یافته است.
وقوع جنگ و در پی آن بسته شدن شاهراه حیاتی تنگه هرمز، منجر به جهش بیش از ۵۰ درصدی قیمت نفت در بازارهای جهانی شده است. بر اساس آمارهای منتشرشده، کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس تنها تا اواسط مارچ گذشته، ۱۵ میلیارد دالر از درآمدهای انرژی خود را از دست دادهاند و روزانه متحمل زیانی بالغ بر ۲ میلیارد دالر میشوند.
«هاشم السید» کارشناس و تحلیلگر ارشد اقتصادی در گفتگو با الجزیره تاکید کرد: «اگرچه کشورهایی مانند قطر و کویت به دلیل صندوقهای ثروت ملی قدرتمند خود، رتبهبندی اعتباری پایدارشان را در آژانسهای “فیچ” و “مودیز” حفظ کردهاند، اما به دلیل توقف فعالیت بنادر دریایی و آسیب به تأسیساتشان، بیشترین خسارت را در هزینههای عملیاتی و بودجهای متحمل شدهاند.»
سازمان ملل متحد نیز در بیانیهای هشدارآمیز اعلام کرد که این بحران به نابودی ۳.۵ میلیون شغل در کشورهای عربی، رانده شدن ۴ میلیون عربزبان به زیر خط فقر و قرار گرفتن ۴۵ میلیون نفر در سراسر جهان در آستانه گرسنگی شدید منجر شده است.
این شرایط بحرانی در حالی رقم میخورد که حجم بدهیهای جهانی به رقم بیسابقه ۳۴۸ تریلیون دالر (معادل ۳ برابر کل اقتصاد جهان) رسیده و شکاف طبقاتی به شکلی مهارناپذیر افزایش یافته است؛ به طوری که تنها یک درصد از ثروتمندان جهان، ۳۳.۹ تریلیون دالر ثروت در اختیار دارند. در کشورهای عربی نیز تنها ۳ کلانسرمایهدار ثروتی بالغ بر ۲۶ میلیارد دالر دارند که این رقم از مجموع داراییهای ۲۲۲ میلیون شهروند عرب بیشتر است.
«تونی ناش» مشاور و تحلیلگر اقتصادی معتقد است که در پی افزایش نرخ بهره، بحران تورم اکنون به بحران بدهیهای معوق تبدیل شده و بانکهای مرکزی در کشورهایی نظیر مصر و اردن تحت فشارهای شدیدی برای تامین دالر گرانقیمت جهت واردات کالاهای اساسی قرار دارند.
علاوه بر بحرانهای ساختاری، سیاستهای تعرفهای دولت دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا، که نرخهایی بین ۱۰ تا ۴۲ درصد را شامل میشود، ناهنجاریهای نظام بینالمللی را تشدید کرده است؛ رویکردی که به گفته کارشناسان، بیش از ۲۲ میلیارد دالر از صادرات غیرنفتی کشورهای عربی را با خطر جدی حذف از بازارها مواجه میسازد.
