شکست پروژه ترامپ برای ادغام اسرائیل؛ دیوار بلند خاورمیانه در برابر توافقات ابراهیم
تلاش رئیسجمهور امریکا برای پیوند زدن مذاکرات ایران به پرونده عادیسازی روابط با اسرائیل، با انزوا و پاسخ منفی کشورهای منطقه روبرو شد؛ رویدادی که به باور کارشناسان، شکست پروژه بازطراحی خاورمیانه را آشکار کرده است.
به گزارش خبرگزاری سریع به نقل لز فارس؛ روزنامه «هیل» (نزدیک به کنگره امریکا) در گزارشی تحلیلی اعلام کرد ابتکار «توافقات ابراهیم» که روزی از سوی واشینگتن و تلآویو به عنوان یک دستاورد تاریخی جشن گرفته میشد، امروز با چالشهای فزاینده و بنبست جدی روبروست. تداوم جنگ در نوار غزه و فوران خشم عمومی در جهان عرب، صحبت از موج جدید عادیسازی روابط با رژیم اسرائیل را کاملاً از واقعیت دور کرده است.
دونالد ترامپ در جریان تماسهای اخیر خود با سران شماری از کشورهای عربی و اسلامی، تلاش کرد پیوستن این کشورها به توافقات ابراهیم را به عنوان بخشی از ترتیبات گستردهتر مرتبط با مذاکرات امریکا و ایران پیش ببرد. با این حال، این ابتکار با سکوت سنگین یا رد صریح از سوی این کشورها مواجه شد.
در این میان، پاکستان صریحترین موضع را اتخاذ کرد. خواجه آصف، وزیر دفاع پاکستان، با تکذیب هرگونه رویکرد رسمی برای عادیسازی روابط با اسرائیل، تأکید کرد که پیوستن به توافقنامه ابراهیم با اصول بنیادین و سنتی سیاست خارجی کشورش در تضاد است.
ناظران سیاسی معتقدند تلاش ترامپ برای گره زدن مذاکرات ایران به دستورکار عادیسازی، بازتابدهنده حجم فشارهای سنگینی است که او از سوی کابینه اسرائیل و متحدانش در داخل امریکا متحمل میشود. این جریانها به دنبال کسب دستاوردهای استراتژیک، فراتر از پرونده هستهای ایران هستند.
بر اساس گزارش هیل، هرچند حامیان اسرائیل این توافق را ابزاری برای ایجاد جبههای متحد علیه تهران جلوه میدهند، اما واقعیتهای میدانی چیز دیگری میگوید. با توجه به تداوم جنگ در غزه و بنبست کامل در مسیر تشکیل کشور مستقل فلسطین، بسیاری از کشورهای عربی اصولاً عادیسازی را در اولویت خود نمیدانند.
موضع قاطع ریاض همچنان اصلیترین مانع بر سر راه این طرح است. محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، بارها تأکید کرده است که هرگونه عادیسازی روابط با اسرائیل مشروط به ایجاد یک مسیر معتبر و برگشتناپذیر به سوی تشکیل کشور مستقل فلسطین است؛ شرطی که کابینههای تندرو در تلآویو بهطور کامل آن را رد میکنند.
تحلیل کارشناسان: توافقات ابراهیم در تحقق اهداف کلان خود ناکام بوده است. این پروژه جز برقراری روابط دپلماتیک شکلی میان اسرائیل و چند کشور معدود، نتوانست تنشهای منطقهای را کاهش دهد یا ماهیت مسئله فلسطین را حل کند. جنگ غزه در اکتبر ۲۰۲۳، ضربه مهلکی به این روند وارد کرد و مسئله فلسطین را دوباره به صدر اولویتهای جهان اسلام بازگرداند.
در نشانهای آشکار از کاهش سقف انتظارات، ترامپ مجبور شده است مطالبات خود را تعدیل کند و بپذیرد که برخی کشورها به این توافقها نخواهند پیوست؛ اعترافی تلخ برای کسی که پیش از این، گسترش توافقات ابراهیم را محور اصلی بازترسیم موازنههای منطقهای میدانست.
منابع امریکایی فاش کردهاند که توافق اولیه در حال مذاکره میان واشینگتن و تهران، صرفاً بر تمدید آتشبس و گشودن باب گفتگوها درباره برنامه هستهای ایران تمرکز دارد و هیچگونه اشاره یا بندی مبنی بر تحمیل عادیسازی روابط یا گسترش توافقات ابراهیم در آن گنجانده نشده است.
امروز پروژه واشینگتن-تلآویو برای شکلدهی مجدد به خاورمیانه در سختترین آزمون خود قرار گرفته است؛ چرا که پایتختهای منطقه دیگر حاضر نیستند منافع استراتژیک خود را به آینده مبهم رژیم اسرائیل گره بزنند.
