قزاقستاني غنم: د افغانستان د خوراکي امنیت حیاتي ملګری
د قزاقستان او افغانستان ترمنځ سوداګریزې اړیکې په وروستیو میاشتو کې د پام وړ پراختیا موندلې ده، او په ځانګړي ډول افغانستان ته د قزاقستان د غنمو صادرات زیاتوالی د سیمې په اقتصادي او ستراتېژیکو بدلونونو کې مهم ځای نیسي. د همدې موضوع د لا روښانتیا لپاره مو په قزاقستان کې مېشت افغان کډوال، انجنیر غلام سرور کاکړ، سره تفصیلي مرکه کړې ده، چې نوموړي د دې بهیر پر بېلابېلو اړخونو خپل نظر او تحلیل شریک کړی دی.
انجنیر غلام سرور کاکړ په پیل کې د افغانستان بازار ته د قزاقستان د غنمو وروستي صادراتو ته په اشارې وویل، چې د ۲۰۲۶ کال د جنوري ترمنځ دغه صادرات له ۲۱۶ زره ټنو څخه ۴۱۶ زره ټنو ته لوړ شوي، چې نږدې دوه برابره زیاتوالی ښيي. د هغه په وینا، دا بدلون یوازې یو عادي سوداګریز پرمختګ نه دی، بلکې د دواړو هېوادونو ترمنځ د اقتصادي اړیکو د ژورېدو نښه هم ده. نوموړي وویل، قزاقستان په دې توګه خپل دریځ د مرکزي او جنوبي اسیا لپاره د غلو دانو د یوه مهم او باوري عرضه کوونکي په توګه پیاوړی کوي، او هڅه کوي خپل ټولیز صادراتي حجم تر یو میلیون ټنو ورسوي، په داسې حال کې چې د ازبکستان او قرغزستان په ګډون نور بازارونه هم متنوع کوي. د کاکړ په اند، دا پراختیا د سیمې د خوړو د خوندیتوب لپاره هم ځانګړی اهمیت لري.
انجنیر غلام سرور کاکړ زیاته کړه، چې د قزاقستان لپاره افغانستان ته د غنمو صادرات زیاتول ستراتېژیک ارزښت لري، ځکه چې دا هېواد ته د یوه ثابت بازار زمینه برابروي او قزاقستان د یوه باوري سیمهییز عرضه کوونکي په توګه لا قوي معرفي کوي. د هغه په وینا، دا بهیر د اقتصادي همکارۍ او سیمهییز ثبات په پیاوړتیا کې هم مرسته کوي. د افغانستان له اړخه بیا، دا زیاتوالی د خوراکي توکو د کمښت د فشار کمولو او پر هغو عرضه کوونکو د تکیې د راکمولو لپاره مهم دی چې ممکن سیاسي یا لوژستیکي ستونزې ولري. نوموړي ټینګار وکړ، چې د افغانستان د پېچلي بشري وضعیت په شرایطو کې د غلو د باثباته اکمالاتو شتون حیاتي اهمیت لري.
د لېږد د لارو په اړه د پوښتنې په ځواب کې، انجنیر غلام سرور کاکړ وویل چې د رېل پټلۍ له لارې منظم ترانسپورټ د سیمې د سوداګرۍ لپاره د ثبات یو بنسټیز عنصر بلل کېدای شي. د هغه په خبره، د رېل له لارې د بار وړلو بهیر پرلهپسې وده ښيي او تمه ده چې د ۲۰۲۶ کال تر پایه دغه حجم ۳۲۰ میلیونه ټنو ته ورسېږي، چې د ۲۰۲۵ کال په پرتله ۵.۵ سلنه زیاتوالی ښيي. هغه زیاته کړه، چې رېلي ترانسپورټ د لګښتونو د کمېدو، د وخت د سپما، او د اکمالاتي ځنځیرونو د منظمېدو سبب ګرځي، چې په پایله کې سوداګریزې اړیکې باثباته او دوامدارې کېږي.
د افغانستان بازار ته د قزاقستاني غنمو د تقاضا د لوړېدو په اړه، انجنیر غلام سرور کاکړ وویل چې دا وضعیت څرګندوي افغانستان لا هم د غلو په وارداتو ډېر متکي دی. د هغه په اند، ښايي د کورني تولید کموالی، اقلیمي ستونزې، او د اکمالاتو داخلي ننګونې د دې لامل وي. نوموړي وویل، دا چاره له یوې خوا قزاقستان د یوه مهم او باوري عرضه کوونکي په توګه راڅرګندوي او د خوړو ثبات ته مرسته رسوي، خو له بلې خوا دا هم ښيي چې افغانستان د خوراکي امنیت له پلوه زیانمن دی او تر ډېره په بهرنیو عواملو پورې تړلی دی. د کاکړ په وینا، دا حالت د دې اړتیا په ګوته کوي چې افغانستان باید په اوږدمهال کې پر کورنیو کرنیزو پالیسیو، اوبو مدیریت، او د تولید پر زیاتوالي جدي تمرکز وکړي.
په وروستۍ برخه کې، انجنیر غلام سرور کاکړ د منځنۍ اسیا او افغانستان ترمنځ د اقتصادي تړاو د راتلونکې په اړه وویل، چې دا ډول پرمختګونه کولی شي مرکزي اسیا د افغانستان لپاره د یوه مهم بدیل سوداګریز شریک په توګه لا پیاوړی کړي. نوموړي زیاته کړه، چې په راتلونکو کلونو کې د کرنیزو پروژو پراختیا، د ساختماني موادو سوداګري، د کوچنیو او منځنیو تصدیو وده، او د کانونو او ټرانزیټ په برخه کې همکاري زیاتېدلی شي. خو د هغه په خبره، د دې ټولو امکاناتو عملي کېدل د امنیتي ثبات، د پانګونې د مناسب چاپېریال، او د سیمهییزو اکمالاتي ځنځیرونو د خوندي کېدو پورې تړلي دي. هغه ټینګار وکړ، که دا شرایط برابر شي، نو افغانستان کولی شي د منځنۍ اسیا او جنوبي اسیا ترمنځ د یو مهم اقتصادي پل په توګه خپل رول لا پیاوړی کړي.
