نامۀ سرگشادۀ به رهبران و ملتهای جهان اسلام؛ اکنون آزمون امت اسلامی است
بنیاد قرآنی
وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِيعًا وَلَا تَفَرَّقُوا — قرآن کریم، آلعمران: ۱۰۳
«همه باهم به ریسمان الله چنگ بزنید و پراکنده نشوید.»
إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ «مؤمنان همه باهم برادرند.» قرآن کریم، حجرات: ۱۰
رهنمود نبوی — حدیث پیامبر اکرم ﷺ
مثل المؤمنين في توادهم وتراحمهم وتعاطفهم مثل الجسد الواحد
«نمونۀ مؤمنان در محبت، رحمت، و همدردی با یکدیگر، مانند یک پیکر واحد است.»
سخن سید جمالالدین افغانی
سید جمالالدین افغانی، اندیشمند و مصلح بزرگ جهان اسلام، میگوید:
«ضعف مسلمانان از آنجا آغاز میشود که فراموش میکنند یک امتاند.»
به رهبران، علما، نهادها، اندیشمندان، و ملتهای جهان اسلام،
امت اسلامی و ملت ایران امروز در یکی از حساسترین و سرنوشتسازترین لحظههای تاریخ معاصر ایستادهاند. این فقط یک بحران سیاسی نیست؛ این یک آزمون الهی و تاریخی برای همۀ مسلمانان است:
آیا در کنار عدالت، عزت، استقلال، و اخوت اسلامی خواهیم ایستاد، یا بار دیگر در دامِ تفرقه، ترس، روایتهای تحمیلی، و محاسبههای کوتاهمدت خواهیم افتاد؟
درس روشن تاریخ اسلام
تاریخ اسلام بارها این حقیقت را ثابت کرده است:
هرگاه مسلمانان زیر پرچم لا اله الا الله محمد رسول الله متحد شدند، به عزت و شکوه رسیدند — از عصر خلفای راشدین تا امویان، عباسیان، دوران صلاحالدین ایوبی، و اقتدار طولانی عثمانیها.
اما هرگاه فرقهگرایی، قومگرایی، فساد، ناسیونالیسم تنگ، رقابتهای داخلی، و وابستگی به بیگانگان در میان امت راه یافت، ضعف آغاز شد و دروازههای نفوذ و سلطه برای دیگران گشوده شد.
ضعف عثمانی تنها از بیرون نبود؛ تجزیهگرایی، تفرقه، تعصبهای قومی، تحریکات نژادی، و دورشدن از روح وحدت امت، زمینه را برای فرسایش و سقوط فراهم ساخت.
از همانجا بود که امت اسلامی بهجای یک پیکر واحد، به مجموعهای از دولتها و ملتهای پراکنده، بیمناک، و بیاعتماد به یکدیگر تبدیل شد.
این، درس روشن تاریخ ماست — و نباید هرگز دوباره تکرار شود.
ایران، تنها نیستی
امروز نیز حقیقت روشن است:
اگر یک کشور مهم اسلامی زیر فشار، انزوا، یا تضعیف تنها گذاشته شود، این زخم تنها به یک مرز محدود نخواهد ماند.
ضعف یک بخش امت، ضعف همۀ امت است.
از همینرو، ما با پیام روشن و صدای بلند اعلام میداریم:
ایران، تنها نیستی.
عزت، استقامت، و پایداری تو، تنها مسئلۀ یک ملت نیست؛ بلکه مسئلۀ تمام امت اسلامی است.
اگر مسلمانان در چنین لحظههایی در کنار یکدیگر نایستند، فردا هر کشور اسلامی ممکن است بهتنهایی در برابر آزمون خود قرار گیرد.
زمانِ شکستن روایتهای تحمیلی رسیده است
امروز، زمان آن رسیده است که مسلمانان دیگر از یکدیگر نترسند.
نباید اسیر روایتهایی بمانیم که دیگران برای ما ساختهاند:
عرب و عجم، شیعه و سنی، ایرانی و افغانی، پاکستانی و سعودی، ترک و کُرد، مالیزیایی و اندونیزیایی، مغربی و مشرقی.
این مرزهای روانی، این ترسهای مصنوعی، و این رقابتهای تحمیلی، بیش از آنکه از درون اسلام برخاسته باشند، محصول مهندسی قدرتهای بیرونی و میراث استعمار کهن و جدید بودهاند.
مذهب نباید مقدم بر دین باشد؛
قوم و ملت نباید مقدم بر امت باشد.
**تا ز هم دوریم، انگشتانِ افگاریم ما
مشت اگر گردیم، از آن دندانها خواهد شکست**
فراخوان به همگرایی و نظم عادلانهتر
امروز، زمانِ وحدت اسلامی، حکمت، خویشتنداری، و اخوت است.
ما از همۀ دولتها و ملتهای اسلامی میخواهیم که:
- از زبان و تحریکات فرقهای دوری کنند؛
- در کنار عدالت، حاکمیت، عزت، و صلح منطقهای بایستند؛
- نگذارند از سرزمینها، منابع، و ظرفیتهای مسلمانان علیه خود مسلمانان استفاده شود؛
- و منافع درازمدت امت را بر فشارهای بیرونی و صفبندیهای موقت ترجیح دهند.
همچنین زمان آن رسیده است که جهان اسلام با اعتمادبهنفس، بلوغ سیاسی، و بینش تمدنی، بهسوی همگرایی واقعی میان ملتهای مسلمان حرکت کند؛
بهسوی ساختن یک همبستگی اسلامی جهانی که نه برای سلطه بر دیگران، بلکه برای صلح، عزت، استقلال، و مشارکت در ساختن نظمی عادلانهتر برای بشریت باشد.
اسلام، دعوت به جنگ با جهان نیست؛
اسلام، دعوت به رهایی از ظلم، پایاندادن به سلطهگری، و سهمگرفتن در صلح، عدالت، کرامت انسانی، و همزیستی با همۀ ملتها و ادیان است.
پیشنهاد فوری: برگزاری اجلاس بزرگ جهان اسلام
اکنون زمان آن رسیده است که یک اجلاس فوری و تاریخیِ ملتها و دولتهای اسلامی هرچه زودتر برگزار شود؛
در یک کشور اسلامی مستقل یا حتی در کشوری چون اسپانیا که در موضعگیریهای اخیر خود، بر صلح، توقف جنگ، و مخالفت با تشدید بحران تأکید کرده است.
چنین اجلاسی میتواند آغازگر مرحلهای نو از بیداری، عقلانیت، و دیپلماسی تمدنی جهان اسلام باشد؛
نه برای تهدید دیگران، بلکه برای اعلام این حقیقت که:
وحدت اسلامی، تهدید برای جهان نیست؛
بلکه سهم جهان اسلام در ساختن صلح، عدالت، و نظم عادلانهتر جهانی است.
هفت اصل و پیشنهاد برای اعلامیۀ یک اجلاس اسلامی
در چنین اجلاسی، جهان اسلام میتواند بر اصول زیر توافق و اعلام موضع کند:
۱) آتشبس فوری، توقف حملات، خروج کامل نیروهای خارجی، و جبران خسارات
درخواست فوری برای توقف کامل جنگ، حملات، و هرگونه تشدید بحران در منطقه، بهویژه در قبال ایران و سایر سرزمینهای اسلامی.
همچنین، خروج کامل و بیقید و شرط نیروها، پایگاهها، و توان نظامی ایالات متحده امریکا از خلیج، خاورمیانه، و سرزمینهای اسلامی باید بهعنوان یک اصل بنیادین برای کاهش تنش و بازگرداندن ثبات منطقهای مطرح گردد.
این روند باید تحت نظارت ناظران بیطرف و تضمینهای بینالمللی معتبر انجام شود، تا از هرگونه تکرار مداخلات، تجاوزات، یا جنگهای تحمیلی در آینده جلوگیری گردد.
همچنین، باید بر جبران کامل خسارات انسانی، روانی، اجتماعی، و مادی ناشی از بمبارانها، حملات، و پیامدهای این جنگهای تحمیلی تأکید شود، و قربانیان و ملتهای آسیبدیده نباید بدون عدالت و پاسخگویی رها شوند.
در کنار آن، هر کشور اسلامی، از جمله ایران، حق مشروع و قانونی دارد که تمامی ابزارها و ظرفیتهای لازم برای دفاع از حاکمیت، امنیت، و تمامیت ارضی خود را حفظ و تقویت کند.
۲) حمایت از صلح عادلانه و ثبات منطقهای
اعلام حمایت از صلح پایدار، امنیت منطقهای، و حل بحرانها از راه گفتوگو و عدالت.
۳) عدم استفاده از سرزمینها و امکانات اسلامی علیه مسلمانان
تأکید بر این اصل که هیچ خاک، پایگاه، آسمان، یا امکانات یک کشور اسلامی نباید علیه کشور اسلامی دیگر به کار گرفته شود.
۴) ایجاد چارچوب همگرایی اسلامی
حرکت بهسوی تأسیس یک نهاد منسجمتر و فعالتر برای همکاری اسلامی با هدف وحدت سیاسی، اقتصادی، فرهنگی، و راهبردی میان کشورهای مسلمان.
۵) توانمندسازی اقتصادی و علمی جهان اسلام
سرمایهگذاری مشترک در اقتصاد، علم، فناوری، آموزش، تجارت، و خودکفایی امت اسلامی تا ثروت مسلمانان در خدمت عزت مسلمانان قرار گیرد.
۶) احیای چهرۀ حقیقی اسلام در جهان
اعلام این اصل که اسلام، دین صلح، رحمت، کرامت، عدالت، و خدمت به انسانیت است و باید با اسلامهراسی، تحریف چهرۀ اسلام، و روایتهای خصمانه مقابله فکری و فرهنگی صورت گیرد.
۷) گفتوگوی تمدنها و پایان عصر سلطهگری
دعوت به یک نظم نوین جهانی بر پایۀ احترام متقابل، همزیستی، عدالت، و گفتوگوی تمدنها؛
نه بر اساس جنگهای نیابتی، سلطهگری، استعمار نو، و هژمونی قدرتهای بزرگ.
پیام ما روشن است
در روحیۀ سید جمالالدین افغانی، بیداری مسلمانان در آگاهی، علم، عزت، و وحدت است، نه در وابستگی و تفرقه.
پیروزی وحدت اسلامی، پیروزی همۀ ماست.
و شکست وحدت اسلامی، شکستی است که بهای آن را همۀ ما خواهیم پرداخت.
امروز، ایستادن در کنار عزت، استقلال، و ثبات جهان اسلام، فقط یک موضع سیاسی نیست؛
این یک وظیفۀ اخلاقی، دینی، تمدنی، و تاریخی است.
دعای ما
اللهم وحّد صفوف المسلمين
اللهم احفظ الأمة من الفرقة والذلة
اللهم انصر الحق، واحفظ بلاد المسلمين
واجعل هذه المحنة سببًا لوحدة الأمة وعزتها
نَصْرٌ مِّنَ اللَّهِ وَفَتْحٌ قَرِيبٌ
«یاری از جانب الله و پیروزی نزدیک است.»
ایران، ما با شما هستیم. شما تنها نیستید. صبح پیروزی نزدیک است.
منشور وحدت، عزت، و بیداری امت اسلامی:
۱) نه عرب، نه عجم — ما یک امتایم.
۲) وحدت اسلامی، پایان ترسهای تحمیلی و آغاز عزت امت است.
۳) اسلام، پیام صلح، عدالت، و کرامت برای همۀ بشریت است.
۴) جهان اسلام باید از یکدیگر نترسد؛ باید به یکدیگر تکیه کند.
۵) وحدت مسلمانان، راه نجات منطقه و آغاز نظم عادلانهتر جهانی است.
۶) از تفرقه تا امت — این راه بیداری ماست.
با احترام،
عطاءالله صادق شاغاسی
نصرٌ من الله و فتحٌ قریب
مارچ ۲۶/ ۲۰۲۶
