پشت پرده سفر ترامپ به چین؛ مانور سیاسی یا شکست دیپلماتیک؟
سفر دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، به بیجینگ بار دیگر تناقضها و آشفتگی موجود در سیاست خارجی و تجاری واشینگتن را آشکار ساخت. ترامپ در اقدامی کمسابقه، حدود ۱۵ تن از بزرگترین سرمایهداران، صاحبان صنایع و رهبران برجسته بخش خصوصی امریکا را با هواپیمای ریاستجمهوری «ایرفورس وان» به چین برد. هدف ظاهری این سفر این بود که به بیجینگ نشان دهد واشینگتن در گسترش و بهبود روابط اقتصادی و تجاری با چین جدی است و میخواهد همکاریهای بزرگ اقتصادی ادامه پیدا کند.
اما پشت این نمایش پر سر و صدا، واقعیت دیگری نهفته است؛ واقعیتی که از تناقض در سیاستهای ترامپ حکایت میکند. بسیاری از ناظران معتقدند که او همزمان دو سیاست کاملاً متضاد را دنبال میکند. از یکسو تلاش دارد روابط تجاری با چین را تقویت کند و از سوی دیگر، سنگینترین تعرفههای گمرکی را بر کالاهای چینی وضع کرده است. دولت ترامپ بیش از یک سال بر ادامه این تعرفهها پافشاری کرده؛ در حالی که حتی برخی محاکم داخلی امریکا نیز این سیاستها را غیرقانونی دانستهاند.
ترامپ در شرایطی از مقامهای چینی انتظار همکاری و باز کردن بازارهایشان را دارد که همزمان فشار اقتصادی شدیدی بر چین وارد میکند. همین رفتار متناقض باعث شگفتی مقامها و ناظران چینی شده است. در منطق اقتصاد آزاد و روابط بینالملل، دشوار است کشوری را همزمان تحت فشار قرار داد و از آن انتظار همکاری گسترده اقتصادی داشت.
حضور برخی چهرههای مشهور اقتصادی مانند ایلان ماسک نیز ابعاد دیگری از این وضعیت را نشان میدهد. شرکت تسلا که سرمایهگذاری بزرگی در چین انجام داده، اکنون با رقابت شدید موترهای برقی چینی روبهرو است. بسیاری باور دارند که تولیدات چینی از نظر قیمت و فناوری، توان رقابت تسلا را کاهش دادهاند و سرمایهگذاریهای این شرکت با چالش جدی مواجه شده است.
در عین حال، موترهای برقی چینی اجازه حضور گسترده در بازار امریکا را ندارند. افزون بر آن، بسیاری از محصولات پیشرفته چین، از جمله تراشهها و تجهیزات مخابراتی، با محدودیتها و ممنوعیتهای واشینگتن روبهرو شدهاند. به همین دلیل، سفر ترامپ به چین از نگاه منتقدان تناقضآمیز به نظر میرسد؛ زیرا او به کشوری رفته که محصولاتش در بازار امریکا با محدودیت مواجهاند، اما در عین حال تلاش دارد زمینه فروش کالاهای امریکایی را در بازار چین فراهم کند.
این وضعیت نشاندهنده سردرگمی گسترده در راهبردهای کلان واشینگتن است؛ چه در موضوع رقابت با چین و چه در دیگر پروندههای مهم جهانی. بسیاری از تحلیلگران باور دارند که سفر ترامپ به بیجینگ دستاورد اقتصادی مشخص و عملی برای امریکا نخواهد داشت. اعزام گروهی از رهبران اقتصادی به کشوری که همزمان تحت فشار تعرفهای امریکا قرار دارد، بیشتر به یک نمایش سیاسی و تبلیغاتی شباهت دارد تا یک اقدام مؤثر اقتصادی و دیپلماتیک.
نویسنده: عبدالقیوم سرحدی
