کاهش ۹۳ درصدی ترانزیت افغانستان از مسیر پاکستان
گزارش بانک جهانی و روزنامه دان پاکستان نشان میدهد که تجارت ترانزیتی افغانستان از مسیر پاکستان در سال مالی ۲۰۲۶ حدود ۹۳ درصد کاهش یافته و افغانستان برای انتقال کالاهای خود بیشتر به مسیرهای ایران و آسیای مرکزی روی آورده است.
به گزارش خبرگزاری سریع؛ روزنامه پاکستانی دان به نقل از بخش نظارت اقتصادی بانک جهانی و شماری از تحلیلگران اقتصادی گزارش داده است که تجارت ترانزیتی میان افغانستان و پاکستان در سال مالی ۲۰۲۶ میلادی کاهش بیسابقهای داشته است.
براساس این گزارش، انتقال محمولههای ترانزیتی افغانستان از مسیر پاکستان در این سال به ۱۱ هزار و ۵۹۲ کانتینر محدود شده، در حالی که این رقم در سال مالی ۲۰۲۱، پیش از بازگشت حکومت فعلی به قدرت، نزدیک به ۸۹ هزار کانتینر بود.
گزارش میافزاید که هرچند پاکستان در اکتبر ۲۰۲۵ به دلیل نگرانیهای امنیتی، گذرگاههای مرزی با افغانستان را بست، اما روند کاهش تجارت ترانزیتی پیش از آن آغاز شده بود.
تحلیلگران اقتصادی گفتهاند که حکومت افغانستان پیش از این تلاشهایی را برای گسترش مسیرهای تجاری از طریق ایران و آسیای مرکزی آغاز کرده بود تا وابستگی کشور به بنادر پاکستان کاهش یابد.
براساس آمار ارائهشده، تجارت ترانزیتی افغانستان از مسیر پاکستان در سالهای نخست پس از تغییر نظام برای مدتی افزایش یافت و در سال مالی ۲۰۲۳ به ۱۰۲ هزار و ۸۸۶ کانتینر به ارزش ۶.۷ میلیارد دالر رسید؛ اما پس از آن روند نزولی آغاز شد.
این رقم در سال مالی ۲۰۲۴ به ۵۴ هزار کانتینر و در سال مالی ۲۰۲۵ به ۴۲ هزار و ۹۵۹ کانتینر کاهش یافت.
گزارش بانک جهانی نشان میدهد که افغانستان اکنون بهگونه فزاینده از مسیرهای ایران و آسیای مرکزی برای واردات و صادرات استفاده میکند.
براساس «نظارت اقتصادی افغانستان» بانک جهانی، واردات افغانستان در سال مالی ۲۰۲۵ حدود ۱۵ درصد افزایش یافته و ارزش آن به ۱۳.۲ میلیارد دالر رسیده است.
در این گزارش آمده است که ایران به بزرگترین منبع واردات افغانستان تبدیل شده و ۳۱.۳ درصد واردات کشور از ایران انجام میشود. همچنان مسیرهای مستقیم و ترانزیتی ایران حدود ۴۸.۶ درصد مجموع واردات افغانستان را تشکیل میدهد.
از سوی دیگر، ترانزیت معکوس صادرات افغانستان از مسیر پاکستان نیز تقریباً متوقف شده است. ارزش این بخش که در سال مالی ۲۰۲۵ بیش از ۴۵۴ میلیون دالر بود، در سال مالی ۲۰۲۶ به هفت میلیون دالر کاهش یافته است.
تحلیلگران میگویند که استفاده افغانستان از مسیرهای بدیل، وابستگی کشور به پاکستان را کاهش داده، اما هزینههای اقتصادی نیز به همراه داشته است.
به گفته آنان، طولانیتر شدن مسیر انتقال کالا از طریق ایران و دیگر راهها، هزینههای حملونقل را افزایش داده و باعث بالا رفتن قیمت برخی کالاهای اساسی مانند مواد غذایی و دارو شده است؛ موضوعی که بیشتر بر ولایتهای شرقی و جنوبی کشور تأثیر گذاشته است.
همچنین کاهش تجارت ترانزیتی بر هزاران راننده، شرکتهای حملونقل، کارگزاران گمرکی و کارگران مرتبط با این بخش تأثیر منفی گذاشته و منابع درآمدی آنان را کاهش داده است.
