11 میزان؛ روزی که حبیب‌الله خان امیر افغانستان شد
۱۱ میزان در تقویم سیاسی افغانستان یادآور آغاز دوره‌ای است که با به قدرت رسیدن امیر حبیب‌الله خان، فصل تازه‌ای در تاریخ معاصر کشور گشوده شد. حبیب‌الله خان پس از درگذشت پدرش، امیر عبدالرحمان خان، در سال ۱۹۰۱ میلادی به امارت افغانستان رسید و نزدیک به دو دهه بر کشور حکومت کرد؛ دوره‌ای که در آن افغانستان میان سنت‌های سیاسی گذشته و نشانه‌های نخستین تجدد در رفت‌وآمد بود.
حبیب‌الله خان در شرایطی زمام امور افغانستان را به دست گرفت که میراث سیاسی پدرش، یعنی ایجاد یک حکومت مرکزی نیرومند و متمرکز، همچنان پایه اصلی نظام سیاسی کشور بود. امیر عبدالرحمان خان با سیاست سخت‌گیرانه خود توانسته بود قدرت حکومت مرکزی را در بخش‌های زیادی از افغانستان گسترش دهد، اما این روند با فشارهای سنگین بر شماری از اقوام و مناطق کشور همراه شده بود. حبیب‌الله در آغاز حکومت خود تلاش کرد با اتخاذ سیاستی نسبتاً نرم‌تر، ثبات ایجادشده را حفظ کند.
یکی از ویژگی‌های مهم دوره حبیب‌الله خان، توجه بیشتر به برخی مظاهر آموزش و نوآوری بود. در این دوره زمینه برای گسترش آموزش‌های جدید فراهم شد و حبیب‌الله خان از ایجاد مکتب حبیبیه حمایت کرد. شماری از جوانان افغانستان در همین دوره با علوم و شیوه‌های آموزشی جدید آشنا شدند و زمینه برای ظهور نسلی از روشنفکران افغانستان فراهم شد.
در کنار آموزش، استفاده از تکنولوژی‌های جدید نیز در دربار و حکومت افزایش یافت. موتر، برق، تلفن و برخی وسایل جدید به تدریج وارد کابل شد. هرچند این تغییرات در مقایسه با نیازهای گسترده جامعه محدود بود، اما برای افغانستان آن زمان نشانه‌ای از آغاز تغییر در شیوه زندگی و اداره کشور به شمار می‌رفت.
در عرصه سیاست خارجی، افغانستان همچنان با فشار و نفوذ بریتانیا در هند مواجه بود. حبیب‌الله خان تلاش کرد از ورود افغانستان به جنگ جهانی اول جلوگیری کند و سیاست بی‌طرفی را در پیش گرفت. این تصمیم در شرایطی که منطقه درگیر رقابت قدرت‌های بزرگ بود، برای حکومت کابل اهمیت زیادی داشت.
با این حال، دوره حبیب‌الله خان را نمی‌توان صرفاً دوره اصلاحات و نوسازی دانست. ساختار سیاسی همچنان استبدادی بود و قدرت اصلی در دست امیر قرار داشت. بسیاری از مردم افغانستان از امکانات آموزشی و اقتصادی محروم بودند و فاصله میان کابل و مناطق مختلف کشور بسیار زیاد بود. بنابراین، تغییرات این دوره بیشتر در پایتخت و در میان گروه محدودی از جامعه دیده می‌شد.
حبیب‌الله خان در سال ۱۹۱۹ در لغمان ترور شد و پس از او امان‌الله خان به قدرت رسید. دوره امان‌الله با تحولات بزرگ‌تری در سیاست داخلی و خارجی افغانستان همراه شد و در نهایت استقلال کامل افغانستان از نفوذ بریتانیا در سیاست خارجی به یکی از مهم‌ترین رویدادهای آن دوره تبدیل شد.
امروز، ۱۱ میزان، فرصتی است برای یادآوری دوره‌ای از تاریخ افغانستان که در آن کشور به آرامی با جهان جدید روبه‌رو می‌شد. میراث حبیب‌الله خان، مانند بسیاری از دوره‌های تاریخ افغانستان، یک‌دست و ساده نیست؛ در کنار تلاش برای حفظ ثبات و ورود برخی مظاهر تجدد، محدودیت‌های سیاسی و اجتماعی نیز همچنان پابرجا بود. بررسی این دوره نشان می‌دهد که مسیر نوسازی افغانستان، مسیری تدریجی و پرچالش بوده است؛ مسیری که نسل‌های بعدی نیز تلاش کردند آن را ادامه دهند.
