نشست تهران و آینده تعامل منطقهای با افغانستان
همزمان با برگزاری نشست نمایندگان ویژه کشورهای منطقه و روسیه درباره افغانستان در تهران، عدم حضور نماینده حکومت کنونی افغانستان در این نشست واکنشها و تحلیلهای مختلفی را برانگیخته است. جنرال محمد صادق شینواری، آگاه امور سیاسی در مصاحبه با خبرگزاری سریع گفته است اینگونه نشستها بازتابدهنده تلاشهای منطقهای برای مدیریت وضعیت افغانستان است، اما غیبت طالبان پیامهای مهم سیاسی در پی دارد.
نقش روسیه و نگاه مسکو به افغانستان
بهگفته جنرال شینواری، روسیه تاکنون تنها کشوری است که طالبان را بهطور رسمی بهعنوان حکومت افغانستان بهرسمیت شناخته است، اما حتی مسکو نیز خواستار تشکیل یک حکومت فراگیر در افغانستان شده است.
او تأکید میکند: «روسیه تلاش دارد با حفظ ارتباط با طالبان، بر این گروه تأثیر بگذارد، بهویژه در زمینه مهار تهدیدهای امنیتی و گروههای تندرو؛ اما تا اکنون نشانههای جدی دیده نشده که نشان دهد مسکو از نفوذ خود برای واداشتن طالبان به ایجاد یک دولت همهشمول یا آغاز یک روند سیاسی فراگیر استفاده کرده باشد.»
به باور این کارشناس سیاسی، انتظار میرود روسیه در نشستهای منطقهای همچنان از ایده تعامل با طالبان حمایت کند و همزمان این گروه را به سمت ایجاد ساختار سیاسی فراگیر و مبارزه جدی با گروههای دهشتافگن تشویق نماید.
محورهای اصلی مورد بحث در نشست تهران
جنرال شینواری میگوید محورهای اصلی نشستهای مرتبط با افغانستان تقریباً ثابت است و در نشست تهران نیز همین موضوعات در مرکز توجه قرار دارد.
به گفته او، مسئله مشروعیت و حکمرانی داخلی، از جمله تلاش برای تشکیل دولت فراگیر با مشارکت گروههای مختلف جامعه افغانستان، بهویژه زنان و اقلیتها، یکی از محورهای کلیدی است.
همچنین تأمین امنیت و مبارزه با تروریسم، بهخصوص مقابله با داعش خراسان و القاعده، از دیگر نگرانیهای جدی کشورهای منطقه بهشمار میرود.
حقوق بشر و وضعیت زنان و دختران، بحران اقتصادی و نیاز به کمکهای بشردوستانه، و در نهایت تعامل منطقهای با کشورهای همسایه برای دستیابی به ثبات پایدار، از دیگر موضوعاتی است که بهگفته او، همواره در چنین نشستهایی مطرح میشود.
پیام سیاسی عدم حضور طالبان
به باور جنرال محمد صادق شینواری، عدم حضور طالبان در نشستهای منطقهای و بینالمللی، پیامی چندوجهی به کشورهای منطقه و جامعه جهانی ارسال میکند.
او میگوید این غیبت نشاندهنده آن است که طالبان هنوز از مشروعیت کامل بینالمللی برخوردار نیستند و در عین حال تلاش دارند با تعیین شرایط خاص خود، مسیر تعامل دیپلماتیک را کنترل کنند.
به گفته او، این رویکرد میتواند به تداوم انزوای سیاسی و اقتصادی افغانستان، افزایش نگرانیهای امنیتی و تشدید تردیدها درباره پایبندی طالبان به حقوق بشر منجر شود.
تأثیر بر بهرسمیتشناسی و آینده تعامل
جنرال شینواری تأکید میکند که با وجود دعوت رسمی طالبان به نشست تهران، عدم شرکت نمایندگان «امارت اسلامی» روند بهرسمیتشناسی این حکومت از سوی کشورهای ذیدخل را دشوارتر و زمانبرتر خواهد کرد.
او معتقد است طالبان در حال حاضر، با تکیه بر حمایت سیاسی برخی قدرتهای منطقهای مانند چین، روسیه و ایران، خود را چندان نیازمند مشارکت در نشستهایی نمیدانند که بهگفته او بیشتر جنبه نمادین دارد و ضمانت اجرایی بینالمللی ندارد.
به باور این کارشناس سیاسی، طالبان نگراناند که چنین نشستهایی زمینه بازگشت نفوذ غرب و ایالات متحده به افغانستان را فراهم کند؛ سناریویی که هم طالبان و هم حامیان منطقهای آن را تهدیدی برای منافع راهبردی خود در منطقه تلقی میکنند.
در مجموع، جنرال محمد صادق شینواری میگوید نشست تهران بار دیگر نشان داد که تا زمانی که مسائل اساسی مانند مشروعیت سیاسی، حکومت فراگیر و حقوق بشر حل نشود، شکاف میان تلاشهای دیپلماتیک منطقهای و رویکرد طالبان همچنان پابرجا خواهد ماند.
