امام خمینی(ره)؛ احیاگر پیام غدیر در عصر جدید
در میان مناسبتهای تقویم اسلامی، عید غدیرخم یادآور لحظهای سرنوشتساز در تاریخ اسلام است؛ لحظهای که مسئله رهبری، نه بهعنوان یک امر صرفاً سیاسی، بلکه بهعنوان استمرار مسیر هدایت و عدالت تبیین شد. غدیر، بیانگر الگویی از حکمرانی است که در آن، رهبری با مسئولیتپذیری، عدالتمحوری و پیوند با مردم معنا مییابد.
در عصر معاصر، هنگامی که بسیاری از جوامع اسلامی با بحران هویت، وابستگی سیاسی و گسست اجتماعی مواجه بودند، امام خمینی(ره) با طرح ایده بازگشت به اسلام ناب محمدی، تلاشی نو برای احیای همان منطق تاریخی آغاز کرد. او دین را از حاشیه به متن زندگی اجتماعی بازگرداند و نشان داد که ایمان میتواند پایهگذار ساختار سیاسی عادلانه باشد.
اگر غدیر را آغاز تبیین ولایت بهعنوان مسئولیت هدایت جامعه بدانیم، انقلاب اسلامی را میتوان کوششی برای بازخوانی آن در شرایط جدید قلمداد کرد. در این چارچوب، امام خمینی(ره) نه صرفاً یک رهبر سیاسی، بلکه احیاگر پیام غدیر در عصر جدید بود؛ پیامی که بر سه اصل استوار است: عدالت بهعنوان معیار حکمرانی، ولایت بهعنوان مسئولیت هدایت، نه ابزار سلطه و مردم بهعنوان صاحبان اصلی سرنوشت جامعه.
یکی از برجستهترین وجوه اندیشه امام خمینی(ره)، نگاه او به جایگاه مردم بود. در تفکر او، مردم نه رعیت، بلکه رکن مشروعیت و استمرار نظاماند. مشارکت عمومی، حضور در صحنههای اجتماعی و سیاسی، و حق تعیین سرنوشت، بخش جداییناپذیر از این نگرش است. این فهم از سیاست، ریشه در همان الگویی دارد که غدیر معرفی کرد؛ الگویی که در آن، ولایت با عدالت و کرامت انسانی گره خورده است.
پیوند تاریخی میان غدیر، عاشورا و انقلاب اسلامی نیز از همین زاویه معنا مییابد. غدیر معیار رهبری را معرفی میکند؛ عاشورا از آن معیار پاسداری میکند؛ و انقلاب اسلامی میکوشد آن را در ساختار یک نظام سیاسی معاصر عینیت بخشد. در این مسیر، ایستادگی در برابر سلطهطلبی و حفظ عزت و استقلال، بخشی از همان مسئولیت تاریخی امت اسلامی است.
برای جامعه امروز ما، بازخوانی این مفاهیم تنها یک بحث تاریخی نیست؛ بلکه پرسشی زنده درباره ماهیت حکمرانی، عدالت اجتماعی و نقش مردم در آینده خویش است. تجربههای منطقهای نشان داده است که هرگاه مردم از مدار تصمیمسازی حذف شوند، عدالت به حاشیه میرود و وحدت آسیب میبیند. در مقابل، هرجا کرامت انسان و مشارکت عمومی محور قرار گیرد، امید اجتماعی تقویت میشود.
۱۴ خرداد، سالروز رحلت امام خمینی(ره)، فرصتی است برای تأمل در این میراث. میراثی که در آن، استقلال، عدالت و مردمباوری سه ضلع یک مثلثاند. اگر این سه اصل در کنار هم حفظ شوند، میتوان از استمرار پیام غدیر در جهان معاصر سخن گفت؛ پیامی که فراتر از زمان و مکان، دعوتی است به ساختن جامعهای بر مدار حق و مسئولیت.
امروز نیز، بیش از هر زمان، نیازمند آنیم که غدیر را از سطح یک مناسبت آیینی به سطح یک گفتمان اجتماعی ارتقا دهیم؛ گفتمانی که در آن، رهبری با اخلاق، قدرت با عدالت و سیاست با کرامت انسانی پیوند میخورد. در چنین افقی است که میتوان گفت: امام خمینی(ره)، در عصر جدید، تلاشی جدی برای احیای پیام غدیر رقم زد؛ پیامی که همچنان الهامبخش جستوجوی عدالت و عزت در جهان اسلام است.
