بیدارگر پارسا؛ روایت تلاش یک عالم برای نجات هویت هزاره‌ها پس از روزگار خونین

به گزارش خبرگزاری سریع؛ کتاب «بیدارگر پارسا» نوشته مرحوم حجت‌الاسلام سید رجب‌علی جلالی ارزگانی است که به کوشش سید ابوطالب مظفری تصحیح، تحشیه و مقدمه‌نویسی شده و در سال ۱۴۰۲ از سوی انتشارات عرفان به چاپ رسیده است.

این کتاب به زندگی، اندیشه و فعالیت‌های اجتماعی سید رجب‌علی جلالی ارزگانی می‌پردازد؛ عالمی که در یکی از دشوارترین دوره‌های تاریخ هزاره‌ها در افغانستان، برای حفظ هویت دینی، فرهنگی و اجتماعی مردم خود تلاش کرد.

بر اساس مطالب مطرح‌شده در کتاب، پس از کشتار و سرکوب گسترده هزاره‌ها در دوره حکومت امیر عبدالرحمان خان، سید رجب‌علی جلالی ارزگانی در مناطق ارزگان و دای‌چوپان تلاش کرد از جایگاه شیعیان و هزاره‌ها دفاع کند و در برابر دیدگاه‌های تکفیری ایستادگی کند.

او همچنین با برقراری ارتباط و روابط نیک با حکومت وقت، تلاش کرد از تکرار خشونت‌ها جلوگیری کرده و زمینه حفظ جان و مال هزاره‌های باقی‌مانده را فراهم کند.

در این کتاب، فعالیت‌های جلالی ارزگانی تنها به امور مذهبی محدود نمانده و از او به‌عنوان یک مصلح اجتماعی نیز یاد شده است. ساخت مکتب‌خانه‌ها، تأسیس مدارس دینی، آموزش سواد فارسی به کودکان، ایجاد کتابخانه، آموزش مسائل شرعی و رسیدگی به امور مردم از جمله فعالیت‌هایی است که در زندگی او مورد توجه قرار گرفته است.

دفاع از حقوق اجتماعی مردم و نمایندگی آنان در برابر حکومت‌های محلی نیز بخش دیگری از فعالیت‌های اجتماعی این عالم افغانستانی عنوان شده است. درختکاری، جاده‌سازی، ساخت حمام و دستشویی و تلاش برای فراهم‌کردن امکانات مورد نیاز مردم نیز از دیگر اقدامات منسوب به او در کتاب است.

مرحوم جلالی ارزگانی در کنار فعالیت‌های دینی و اجتماعی، شاعر نیز بود و شماری از اشعار او در این کتاب گردآوری شده است. بخش قابل توجهی از این اشعار در وصف حضرت علی(ع)، مصائب امام حسین(ع) و اهل‌بیت(ع) سروده شده و بخشی دیگر نیز مضامین عاشقانه دارد.

امیر عبدالرحمان خان از سال ۱۸۸۰ تا ۱۹۰۱ میلادی بر افغانستان حکومت کرد. در دهه ۱۸۹۰ میلادی، جنگ‌های گسترده‌ای علیه هزاره‌ها در دوره حکومت او رخ داد که پیامدهای سنگینی برای این جامعه داشت. کشتار، کوچ اجباری و فشارهای اجتماعی از جمله پیامدهایی بود که در منابع تاریخی درباره این دوره ثبت شده است.