حمله به یفتل بدخشان؛ نمایش رسانهای یا اقدام نظامی؟
رویداد جمعهشب در ولسوالی یفتل ولایت بدخشان، که با حمله افراد مسلح به ساختمان ولسوالی همراه بود، خیلی زود به یکی از خبرهای مهم رسانهها تبدیل شد. گروهی تازهتشکیل به نام سپاهیان میهن به رهبری عبدالقیوم ملنگ، که از نظامیان پیشین معرفی شده، مسئولیت این حمله را بر عهده گرفت و اعلام موجودیت کرد.
در نگاه اول، ممکن است این اتفاق نشانهای از ضعف امنیتی به نظر برسد، اما آنچه بعد از این حمله رخ داد، تصویر متفاوتی را نشان میدهد. به گفته احسانالله کامگار، سخنگوی فرماندهی امنیه بدخشان، افراد مسلح تنها برای چند ساعت توانستند وارد ساختمان ولسوالی شوند و وضعیت آنجا را برهم بزنند. پس از آن، نیروهای امارت اسلامی وارد عمل شدند، تعدادی از مهاجمان را بازداشت کردند و بقیه نیز از محل فرار کردند. همین موضوع نشان میدهد که این گروه توانایی حفظ منطقه یا ادامه درگیری را نداشت.
همچنین باید میان تصرف یک ساختمان دولتی و کنترل کامل یک ولسوالی تفاوت قائل شد. در درگیریهای نظامی، نگه داشتن یک منطقه اهمیت بیشتری از ورود کوتاهمدت به یک ساختمان دارد. در منطقه کوهستانی و دورافتادهای مانند یفتل، ورود موقت به یک ساختمان شاید دشوار نباشد، اما حفظ آن بدون نیرو، تجهیزات و پشتیبانی کافی تقریباً غیرممکن است.
پس از این رویداد، ویدیوهایی از افراد بازداشتشده در شبکههای اجتماعی منتشر شد. در این ویدیوها، برخی از آنان گفتهاند که در برابر دریافت پول، حاضر شدهاند در این عملیات شرکت کنند و امنیت ولسوالی را برهم بزنند. اگر این اعترافها درست باشد، نشان میدهد انگیزه اصلی این افراد بیشتر مالی بوده تا سیاسی یا عقیدتی.
بدخشان از نظر موقعیت جغرافیایی یکی از مهمترین ولایتهای افغانستان به شمار میرود. این ولایت مرزهای طولانی، راههای کوهستانی و مسیرهای مهم ارتباطی دارد و به همین دلیل، همواره در مسائل امنیتی اهمیت ویژهای داشته است. هرگونه ناامنی در این منطقه میتواند بر ولایتهای همجوار مانند تخار و قندوز نیز تأثیر بگذارد.
در همین حال، این پرسش مطرح میشود که چرا گروههای شناختهشده مخالف امارت اسلامی، مانند جبهه مقاومت ملی یا جبهه آزادی، تاکنون دست به چنین اقدامی نزدهاند، اما یک گروه تازهتأسیس چنین حملهای انجام داده است. برخی تحلیلگران معتقدند این گروهها میدانند که تصرف چندساعته یک ساختمان دولتی ارزش نظامی چندانی ندارد و تنها باعث تلفات نیروهایشان میشود. در مقابل، درباره گروه سپاهیان میهن این احتمال مطرح شده که هدف اصلی آن بیشتر جلب توجه رسانهها و اعلام موجودیت بوده است تا به دست آوردن دستاورد نظامی.
برخی مقامهای امارت اسلامی نیز ادعا کردهاند که این حمله با حمایت و هدایت نهادهای اطلاعاتی خارجی انجام شده است. قاری فصیحالدین فطرت، لوی درستیز وزارت دفاع گفته است که استخبارات خارجی با استفاده از مشکلات اقتصادی و شرایط برخی جوانان، آنان را برای انجام چنین اقداماتی جذب کرده است. البته این ادعا تاکنون از سوی منابع مستقل تأیید نشده است.
در کنار این رویداد، نحوه پوشش خبری آن نیز مورد توجه قرار گرفت. برخی رسانههای مخالف امارت اسلامی این حمله را نشانه گسترش فعالیتهای مخالفان در شمال افغانستان دانستند، در حالی که امارت اسلامی این روایت را رد کرده و تأکید دارد که افراد مهاجم در مدت کوتاهی بازداشت یا متواری شدند و اوضاع دوباره تحت کنترل درآمد.
در مجموع، حمله به ولسوالی یفتل هرچند توانست برای چند ساعت توجه رسانهها را به خود جلب کند، اما به دلیل پایان سریع آن، تأثیر نظامی قابل توجهی بر جای نگذاشت. با این حال، این رویداد بار دیگر اهمیت امنیت ولایت بدخشان و حساسیت مناطق مرزی افغانستان را نشان داد و احتمال میرود در آینده نیز چنین حوادثی، چه در میدان و چه در فضای رسانهای، ادامه پیدا کند.
نویسنده: عبدالاحمد خاقانی
