دستاورد تازه اسپیسایکس؛ بازگشت موفق استارشیپ پس از ۲۲ ساعت پرواز
شرکت اسپیسایکس در پانزدهمین پرواز آزمایشی استارشیپ، برای نخستینبار موفق شد فضاپیمای این سامانه را پس از حدود ۲۲ ساعت پرواز و ۱۴ دور گردش به دور زمین، با استفاده از بازوهای مکانیکی برج پرتاب در تگزاس مهار کند.

به گزارش خبرگزاری سریع؛ شرکت فضایی اسپیسایکس روز شنبه، ۱۴ نوامبر، به یکی از اهداف مهم برنامه استارشیپ دست یافت. فضاپیمای استارشیپ که روز جمعه در پانزدهمین پرواز آزمایشی این سامانه به فضا پرتاب شده بود، پس از حدود ۲۲ ساعت و نیم پرواز، به پایگاه استاربیس در جنوب تگزاس بازگشت و برای نخستینبار با بازوهای مکانیکی برج پرتاب مهار شد.
اهمیت این دستاورد در آن است که اسپیسایکس پیش از این توانسته بود بوستر سوپر هوی، بخش نخست موشک، را در چند پرواز آزمایشی با همین روش بازیابی کند؛ اما گرفتن مرحله دوم موشک، یعنی فضاپیمای استارشیپ، پس از بازگشت از مدار زمین برای نخستینبار انجام شد.
پانزدهمین پرواز آزمایشی استارشیپ روز جمعه، ۱۳ نوامبر، از پایگاه استاربیس در ایالت تگزاس آغاز شد. در این مأموریت، دو بخش اصلی سامانه، شامل بوستر سوپر هوی و فضاپیمای استارشیپ، پس از برخاستن از زمین از یکدیگر جدا شدند و مرحله بالایی مسیر خود را به سوی مدار پایین زمین ادامه داد.
استارشیپ در این پرواز به ارتفاع مداری حدود ۲۷۵ کیلومتری رسید و ۲۶ ماهواره نسل سوم استارلینک را در مدار زمین مستقر کرد. این ماهوارهها بخشی از نسل تازه منظومه ارتباطی اسپیسایکس هستند که با هدف افزایش ظرفیت انتقال دادهها و بهبود خدمات اینترنت ماهوارهای ساخته شدهاند.
این فضاپیما پس از تکمیل مأموریت مداری، در مجموع ۱۴ بار به دور زمین چرخید و سپس با اجرای مانور کاهش سرعت، مسیر بازگشت به جو زمین را در پیش گرفت.
هنگام ورود دوباره به جو، استارشیپ با سرعت بسیار بالا با لایههای متراکم هوا روبهرو شد. در این مرحله، سپر حرارتی وظیفه داشت بدنه فضاپیما را در برابر دمای شدید ناشی از فشردهشدن و گرمشدن هوا محافظت کند.
پس از عبور از جو، موتورهای فضاپیما روشن شدند و استارشیپ با اجرای مانور تغییر وضعیت، به حالت عمودی درآمد تا برای فرود در محل پرتاب آماده شود. در نهایت، بخشهای تعبیهشده در قسمت بالایی بدنه با بازوهای مکانیکی برج درگیر شدند و فضاپیما میان این بازوها مهار شد.
این عملیات حدود ساعت ۳:۲۰ بعدازظهر به وقت محلی تگزاس در روز شنبه انجام شد؛ یعنی تقریباً ۲۲ ساعت و نیم پس از پرتاب.
سامانه مکازیلا چگونه کار میکند؟
سامانهای که در این عملیات برای مهار استارشیپ استفاده شد، در اسپیسایکس با نام غیررسمی «مکازیلا» (Mechazilla) شناخته میشود. این سازه بزرگ در کنار برج پرتاب قرار دارد و دو بازوی مکانیکی آن که به دلیل شکل ظاهریشان «چاپاستیک» یا چوب غذاخوری نامیده میشوند، وظیفه گرفتن و نگهداشتن بخشهای بازگشتی موشک را بر عهده دارند.
این روش با شیوه معمول بازیابی موشکها تفاوت دارد. در بسیاری از سامانهها، موشک پس از بازگشت روی سکوی فرود یا سطح زمین مینشیند و سپس برای انتقال و آمادهسازی دوباره جابهجا میشود؛ اما در روش اسپیسایکس، بازوهای برج مستقیماً وسیله پروازی را در هوا مهار میکنند.
هدف از توسعه این فناوری، کاهش نیاز به ساخت سکوهای فرود جداگانه، سادهتر شدن روند بازیابی و کوتاهشدن فاصله زمانی میان پروازها است. با این حال، مهار موشک با بازوهای برج به معنای آماده بودن آن برای پرواز دوباره نیست و بررسیهای فنی، تعمیرات احتمالی و ارزیابی وضعیت سپر حرارتی همچنان ضروری است.
تلاش ناکام برای بازیابی بوستر سوپر هوی
استارشیپ از دو بخش اصلی تشکیل شده است: بوستر سوپر هوی که نیروی اولیه لازم برای خروج از جو را فراهم میکند و فضاپیمای استارشیپ که پس از جدایی از بوستر، مسیر مداری خود را ادامه میدهد.
اسپیسایکس در پانزدهمین پرواز آزمایشی قصد داشت هر دو بخش این سامانه را با بازوهای مکانیکی برج بازیابی کند؛ اما این برنامه بهطور کامل موفق نشد.
بوستر سوپر هوی هنگام بازگشت با هشدار کاهش بیش از حد سوخت روبهرو شد. بر بنیاد توضیحات ارایهشده در پخش زنده اسپیسایکس، این وضعیت باعث شد روند بازگشت مطابق برنامه پیش نرود و سامانه هدایت بهگونه خودکار تلاش برای مهار بوستر در برج را لغو کند.
در ادامه، بوستر به سوی منطقه فرود اضطراری در خلیج مکسیکو هدایت شد، اما پیش از رسیدن به سطح آب منفجر گردید.
به این ترتیب، با وجود موفقیت در بازیابی فضاپیمای استارشیپ، اسپیسایکس هنوز نتوانسته است هر دو بخش یک سامانه مداری را در یک مأموریت بهگونه کامل بازیابی کند.

