مکه، پوششی برای شکستهای عربستان
روایت عربستان درباره هدفگیری مکه از سوی انصارالله، در حالی مطرح شده است که انصارالله صریحاً این ادعا را رد کرده و آن را دروغی فرسوده خوانده است. برجستهسازی نام مکه در این پرونده، در شرایطی صورت میگیرد که عربستان پس از سالها جنگ و صرف هزینههای سنگین نظامی، همچنان در مهار توان عملیاتی انصارالله ناکام مانده است.
ماجرای اخیر، پیش از آنکه درباره یک حمله به مکه باشد، درباره جنگ روایتهاست؛ روایتی که عربستان تلاش دارد با پیوند دادن آن به مقدسترین مکان مسلمانان، ابعاد عاطفی گستردهای پیدا کند.
ریاض میگوید یک پهپاد را در جنوب مکه رهگیری کرده و پیش از ورود به حریم هوایی محدود این شهر سرنگون کرده است. اما انصارالله هدف قرار دادن مکه را بهصراحت رد کرده است. حزامالاسد، از مقامهای انصارالله، این ادعا را دروغی فرسوده توصیف کرده است.
مسئله اصلی اینجاست که حضور یک پهپاد در جنوب مکه، بهتنهایی به معنای اثبات هدف آن نیست. اگر عربستان مدعی است مقصد پهپاد مکه بوده، باید برای این ادعا سند ارائه کند؛ مسیر راداری، نقطه پرتاب، مختصات پرواز، دادههای تلهمتری، تصاویر رهگیری یا بقایای فنی میتواند بخشی از شواهدی باشد که این ادعا را قابل بررسی کند. بدون ارائه چنین شواهدی، هدفگیری مکه همچنان بخشی از روایت نظامی ریاض است.
این موضوع همچنین نباید با عملیات انصارالله علیه اهداف سعودی یکسان تلقی شود. انصارالله در روزهای اخیر مسئولیت حملاتی علیه اهداف عربستان را پذیرفته و آنها را در چارچوب پاسخ به حملات سعودی علیه یمن تعریف کرده است؛ اما همزمان هدف قرار دادن مکه را رد کرده است. بنابراین، پذیرش حمله به اهداف سعودی به معنای پذیرش حمله به مقدسات نیست.
از سوی دیگر، نمیتوان این روایت را از زمینه اصلی جنگ یمن جدا کرد. عربستان و ائتلاف تحت رهبری این کشور سالها عملیات نظامی علیه یمن انجام دادهاند و در جریان این جنگ شمار زیادی از غیرنظامیان یمنی کشته شدهاند. انصارالله نیز عملیات خود را در چارچوب مقابله با این جنگ و تجاوز نظامی تعریف میکند.
اهمیت طرح روایت مکه زمانی بیشتر آشکار میشود که شرایط کنونی عربستان را در نظر بگیریم؛ جایی که پس از سالها جنگ و برخورداری از حمایت گسترده امریکا و اروپا و صرف میلیاردها دالر برای خرید تسلیحات، انصارالله همچنان توان اجرای عملیات علیه عربستان را حفظ کرده است. تحولات ساحل دریای سرخ و بابالمندب نیز فشارهای امنیتی و اقتصادی تازهای ایجاد کرده است.
در چنین شرایطی، افزودن نام مکه به منازعه نظامی میتواند افکار عمومی جهان اسلام را به سمت یک موضوع عاطفی سوق دهد و توجهها را از پرسش اصلی دور کند: چرا پس از سالها عملیات نظامی، انصارالله همچنان توان اعمال فشار بر عربستان و منافع متحدان آن را دارد؟
مکه نباید به ابزار جنگ روایتها تبدیل شود. مقدسات اسلامی متعلق به همه مسلمانان است و استفاده سیاسی و نظامی از جایگاه آنها برای پیشبرد اهداف یک طرف درگیری، نه پاسخگوی واقعیت میدان است و نه جایگزین ارائه شواهد میشود.
نویسنده: محمدرضا حیدری
