وقتی بلاتکلیفی همسفر زائران اربعین افغانستانیها میشود
آنچه در مرز شلمچه برای شماری از زائران مهاجر افغانستانی رخ داد، تنها یک توقف در مسیر زیارت نبود، بلکه بار دیگر ضعف هماهنگی در مدیریت سفرهای اربعین را آشکار ساخت. براساس گزارشها، گروهی از مهاجران افغانستانی دارای دفترچه خادم اربعینی که پس از طی مراحل قانونی و دریافت مهر خروج از ایران راهی عراق شده بودند، در مرز عراق با ممانعت از ورود مواجه شدند. در حالی که علت این محدودیتها از سوی منابع محلی به مجرد بودن برخی از مسافران نسبت داده شده، مقامهای عراقی تاکنون هیچ توضیح رسمی در این زمینه ارائه نکردهاند.
آنچه این رویداد را به یک موضوع مهم تبدیل میکند، اصل ممنوعیت ورود نیست، بلکه ابهام در تصمیمگیری است. اگر مقررات جدیدی برای ورود اتباع افغانستان به عراق وجود دارد، چرا این مقررات پیش از آغاز سفر اربعینی و صدور مجوزهای لازم اعلام نشده است؟
از سوی دیگر، این اتفاق بار دیگر وضعیت خاص مهاجران افغانستانی را برجسته میکند. این قشر در بسیاری از مناسبتهای مذهبی و اجتماعی، همواره تابع تصمیمهایی بودهاند که خارج از اختیار آنان اتخاذ شده است. امروز نیز گروهی از آنان، پس از پیمودن مسیر قانونی، در شرایطی قرار گرفتهاند که نه از علت دقیق این تصمیم آگاهاند و نه زمان حل مشکل برایشان روشن است.
تجربه سالهای گذشته نشان داده است که با نزدیک شدن به مراسم اربعین، گاه تغییرات یا محدودیتهایی در روند ورود زائران اعمال میشود؛ اما تفاوت امسال در آن است که این تغییرات، اگر واقعاً اعمال شده باشند، پیش از حرکت کاروانها بهصورت رسمی اطلاعرسانی نشدهاند.
حرف آخر
مرزها باید محل اجرای قانون باشند، نه محل غافلگیری مسافران. اگر قرار است مقرراتی تغییر کند، نخستین حق زائران، آگاهی از آن پیش از آغاز سفر است. شفافسازی از سوی مقامهای مسئول و هماهنگی بیشتر میان ایران و عراق، نه تنها به رفع مشکل کنونی کمک میکند، بلکه از تکرار چنین رویدادهایی در آینده نیز جلوگیری خواهد کرد. احترام به قانون، زمانی کامل میشود که با احترام به حقوق و کرامت انسانها همراه باشد.
