وقتی ورزش نیز از سایه سیاست بیرون نمیماند
تیم ملی والیبال افغانستان به دلیل صادر نشدن ویزه از سوی پاکستان، از حضور در رقابتهای زون آسیای مرکزی بازماند؛ رویدادی که فراتر از یک خبر ورزشی، بار دیگر توجهها را به چالشهای رفتوآمد شهروندان افغانستان به پاکستان جلب کرده است. هرچند مقامهای پاکستانی تاکنون درباره دلیل صادر نشدن ویزه برای این تیم توضیحی ارائه نکردهاند، اما این اتفاق در شرایطی رخ میدهد که در سالهای اخیر، مهاجران افغانستانی بارها از دشواریهای صدور ویزه، محدودیتهای مرزی و روند بازگرداندن اجباری مهاجران از پاکستان آسیب دیدهاند. همین پیشینه، باعث شده این رویداد نیز تنها یک مسئله اداری تلقی نشود.
در عرف بینالمللی، ورزش یکی از معدود عرصههایی است که حتی در دورههای تنش سیاسی نیز تلاش میشود از اختلافات دولتها فاصله بگیرد. ورزشکاران نمایندگان یک ملت در میدان رقابتاند، نه طرفهای منازعات سیاسی یا دیپلماتیک. از همین رو، زمانی که یک تیم ملی از حضور در مسابقات رسمی بازمیماند، این پرسش شکل میگیرد که آیا همه ظرفیتهای موجود برای تسهیل حضور ورزشکاران به کار گرفته شده است یا خیر.
این رویداد از زاویه دیگری نیز قابل تأمل است. طی دو سال گذشته، روابط افغانستان و پاکستان بیش از هر زمان دیگری تحت تأثیر مسائل امنیتی، مرزی و مهاجرت قرار داشته است. همزمان، روند اخراج مهاجران فاقد مدرک از پاکستان و شکایتهای مکرر درباره مشکلات مرزی، تصویر پیچیدهای از تعامل میان دو طرف ایجاد کرده است. هرچند موضوع ویزه یک تیم ورزشی را نمیتوان بدون شواهد کافی به این تحولات پیوند زد، اما همزمانی این رخدادها، حساسیت افکار عمومی را نسبت به هر تصمیم مشابه افزایش داده است.
از سوی دیگر، مسئولیت کشور میزبان در رقابتهای بینالمللی تنها به آمادهسازی سالنهای مسابقه محدود نمیشود. فراهم کردن شرایط حضور برابر برای همه تیمهای دعوتشده، بخشی از اصول پذیرفتهشده در مدیریت رویدادهای ورزشی است. اگر تیمی به دلیل مشکلات مربوط به ویزه از حضور بازبماند، نه تنها آن تیم متضرر میشود، بلکه اعتبار رقابتها نیز تحت تأثیر قرار میگیرد. در چنین مواردی، نهادهای منطقهای و کنفدراسیونهای ورزشی نیز انتظار میرود نقش فعالتری در حل مشکلات ایفا کنند.
ورزش زمانی میتواند پل ارتباط میان ملتها باشد که از موانع غیرورزشی فاصله بگیرد. ماجرای تیم ملی والیبال افغانستان، صرفنظر از دلایل آن، بار دیگر این واقعیت را یادآوری کرد که تصمیمهای اداری و محدودیتهای مرزی، گاه بیش از هر رقیبی بر سرنوشت ورزشکاران اثر میگذارند. شفافسازی درباره علت این تصمیم و ایجاد سازوکارهایی که از تکرار چنین رویدادهایی جلوگیری کند، نه تنها به سود ورزش افغانستان، بلکه به اعتبار رقابتهای منطقهای و اصل دیپلماسی ورزشی نیز خواهد بود.
