خزان نجومی از راه رسید؛ روزها در نیمکره شمالی کوتاهتر میشوند
با فرارسیدن اعتدال خزان، نیمکره شمالی زمین وارد خزان نجومی میشود؛ رویدادی که پس از آن، ساعات روشنایی روز در این بخش از جهان بهتدریج کاهش مییابد و شبها طولانیتر میشوند.
اعتدال خزان یکی از مهمترین رویدادهای نجومی سال است که آغاز خزان نجومی را در نیمکره شمالی مشخص میکند. این رویداد زمانی رخ میدهد که خورشید در حرکت ظاهری سالانه خود از استوای سماوی عبور میکند و تابش آن تقریباً بهصورت برابر به دو نیمکره زمین میرسد.
در روز اعتدال، مدت روشنایی و تاریکی در بیشتر نقاط زمین به یکدیگر نزدیک میشود؛ هرچند به دلیل عواملی مانند شکست نور در جو و موقعیت جغرافیایی، روز و شب در همه نقاط دقیقاً ۱۲ ساعت نیستند.
پس از اعتدال خزان، در نیمکره شمالی ساعات روشنایی روز بهتدریج کاهش مییابد و مدت شبها افزایش پیدا میکند. این روند تا انقلاب زمستانی در ماه دسمبر ادامه خواهد داشت؛ زمانی که در نیمکره شمالی کوتاهترین مدت روشنایی روز و طولانیترین شب سال رخ میدهد.
افغانستان نیز بهدلیل قرار داشتن در نیمکره شمالی، از این تغییر نجومی تأثیر میپذیرد. با گذشت هفتههای آینده، طلوع خورشید دیرتر و غروب آن زودتر خواهد شد و در نتیجه، مدت روشنایی روز کاهش خواهد یافت. میزان این تغییر در مناطق مختلف افغانستان یکسان نیست و به موقعیت جغرافیایی هر منطقه بستگی دارد.
در مقابل، نیمکره جنوبی پس از اعتدال خزان وارد بهار نجومی میشود. در این بخش از جهان، ساعات روشنایی روز بهتدریج افزایش یافته و شبها کوتاهتر خواهند شد.
دلیل اصلی شکلگیری فصلها، انحراف حدود ۲۳.۵ درجهای محور زمین نسبت به صفحه مدار آن است. زمین در طول سال به دور خورشید حرکت میکند و این انحراف باعث میشود زاویه تابش و میزان دریافت نور خورشید در نیمکرههای شمالی و جنوبی تغییر کند.
با کاهش تدریجی زاویه تابش خورشید در نیمکره شمالی، دمای هوا نیز در بسیاری از مناطق کاهش مییابد؛ هرچند زمان آغاز سردی و شدت آن در مناطق مختلف به شرایط جغرافیایی و اقلیمی بستگی دارد.
اعتدال خزان همچنین تفاوت میان فصلهای نجومی و فصلهای اقلیمی را نشان میدهد. فصل نجومی بر اساس موقعیت زمین نسبت به خورشید تعیین میشود، در حالی که فصلهای هواشناسی بیشتر بر اساس الگوهای دما و تقسیمبندی ماههای سال تعریف میشوند.
اعتدال خزان هر سال در ماه سپتمبر رخ میدهد و یکی از چهار نقطه اصلی چرخه فصلها به شمار میرود. دو اعتدال خزان و بهار، همراه با انقلاب تابستانی و زمستانی، چهار نقطه مهم در تقویم نجومی هستند که تغییر فصلها در نیمکرههای زمین را مشخص میکنند.
