وضعیت اضطراری در خیبر پختونخوا؛ حکومت ایالتی تعلیق شد و تنش‌های سیاسی و امنیتی افزایش یافت
حکومت فدرال پاکستان روز یک‌شنبه، ۱۹ میزان، با تأیید عاصف علی زرداری، رییس‌جمهور این کشور، وضعیت اضطراری و حاکمیت والی را در خیبر پختونخوا اعلام کرد و اداره حکومت ایالتی به رهبری حزب تحریک انصاف را به ساختار تحت نظارت والی سپرد. این تصمیم در حالی اتخاذ شد که تنش میان اسلام‌آباد و حکومت ایالتی بر سر مبارزه با گروه‌های مسلح افزایش یافته، ارتش پاکستان از کشته‌شدن ۱۲ فرد مسلح در درگیری مرزی کرم خبر داده و مقام‌های محلی برای تأمین امنیت، محدودیت‌هایی بر فعالیت‌های عمومی و مراکز آموزشی وضع کرده‌اند.
به گزارش خبرگزاری سریع؛ خیبر پختونخوا، ایالت هم‌مرز با افغانستان در شمال‌غرب پاکستان، از روز یک‌شنبه ۱۹ میزان، شاهد تحولات گسترده سیاسی و امنیتی بوده است؛ تحولاتی که با تعلیق حکومت ایالتی به رهبری حزب تحریک انصاف، افزایش حضور نیروهای امنیتی، اعتراض به تصمیم حکومت فدرال و درگیری در منطقه مرزی کرم همراه شده است.
روزنامه دان گزارش داده است که حکومت فدرال پاکستان پس از تصویب پیشنهاد کابینه و تأیید رییس‌جمهور، وضعیت اضطراری را در ۱۲ منطقه خیبر پختونخوا اعلام کرده و اداره این ایالت را زیر حاکمیت والی قرار داده است. این تصمیم بر اساس مواد ۲۳۲ و ۲۳۴ قانون اساسی پاکستان اتخاذ شده است.
بر اساس اعلام مقام‌های پاکستانی، در چارچوب ساختار تازه، صلاحیت‌های اجرایی حکومت ایالتی به والی، فیصل کریم کوندی، منتقل شده و یک شورای مشورتی ۱۱ عضوی متشکل از متخصصان برای اداره امور ایالت ایجاد شده است. همچنان، دبیرخانه‌ای جداگانه برای مدیریت مستقیم ۱۲ منطقه‌ای که به گفته مقام‌های فدرال با ناامنی شدید روبه‌رو هستند، تشکیل شده است.
مناطق نام‌برده شامل دیر اسماعیل‌خان، تانک، لکی مروت، بنو، باجور، مهمند، خیبر، کرم، اورکزی، وزیرستان شمالی و وزیرستان جنوبی است؛ وزیرستان جنوبی در تقسیم‌بندی گزارش‌شده به دو بخش اداری نیز تفکیک شده است. حکومت فدرال همچنان اجازه استقرار نیروها و تجهیزات ارتش پاکستان را برای کمک به نهادهای ملکی صادر کرده است. پس از اعلام این تصمیم، گزارش‌هایی از اختلال شبکه‌های اینترنت و مخابرات در بخش‌هایی از ایالت نیز منتشر شد.
اختلاف اسلام‌آباد و تحریک انصاف
حکومت فدرال پاکستان، افزایش ناامنی و آنچه عدم همکاری حکومت ایالتی در مبارزه با تروریزم می‌خواند، دلیل اصلی این تصمیم عنوان کرده است. مقام‌های فدرال مدعی‌اند که هماهنگی ناکافی میان اسلام‌آباد و حکومت خیبر پختونخوا، روند مقابله با گروه‌های مسلح را با مشکل روبه‌رو ساخته است.
عطاالله ترار، وزیر اطلاعات پاکستان، و محسن نقوی، وزیر داخله این کشور، از عملکرد حکومت ایالتی انتقاد کرده‌اند. مقام‌های پاکستانی همچنین ادعاهایی درباره ارتباط یا هم‌سویی حزب تحریک انصاف با گروه‌های مسلح مطرح کرده‌اند؛ ادعاهایی که باید به‌عنوان موضع حکومت فدرال بازتاب یابد و به‌تنهایی اثبات‌کننده چنین ارتباطی نیست.
در مقابل، تحریک انصاف تصمیم حکومت فدرال را محکوم کرده و آن را اقدامی علیه خودمختاری ایالت و ساختار دموکراتیک خوانده است. ذوالفقار بخاری، سخنگوی این حزب، تعلیق حکومت ایالتی را کودتایی در پوشش قانونی توصیف کرده است. رهبران این حزب تأکید دارند که برخورد با ناامنی نباید به تضعیف اختیارات حکومت منتخب ایالتی منجر شود.
این تصمیم در حالی اتخاذ شد که تحریک انصاف برای برگزاری راهپیمایی به اسلام‌آباد و مطالبه آزادی عمران خان، نخست‌وزیر پیشین پاکستان، آماده می‌شد. عمران خان از سال ۲۰۲۳ در زندان به سر میبرد و حزب او پرونده‌های قضایی علیه وی را دارای انگیزه‌های سیاسی می‌داند؛ ادعایی که حکومت پاکستان آن را نمی‌پذیرد.
گزارش‌ها از بازداشت سُهیل آفریدی، وزیر ارشد خیبر پختونخوا، و جنید اکبر خان، رییس ولایتی تحریک انصاف، نیز منتشر شده است. این حزب گفته است که شماری از مقام‌های آن بازداشت شده‌اند؛ با این حال، جزئیات کامل وضعیت حقوقی و محل نگهداری افراد نام‌برده در گزارش‌های بررسی‌شده به‌طور مستقل روشن نشده است.
درگیری مرزی کرم؛ ارتش پاکستان از کشته‌شدن ۱۲ فرد مسلح خبر داد
هم‌زمان با تحولات سیاسی، ارتش پاکستان روز یک‌شنبه اعلام کرد که نیروهای امنیتی در منطقه کرم، هنگام جلوگیری از ورود گروهی از افراد مسلح از خاک افغانستان، با آنان درگیر شدند.
روابط عمومی ارتش پاکستان، آی‌اس‌پی‌آر، روز ۱۱ اکتوبر اعلام کرد که در این درگیری ۱۲ فرد مسلح کشته شده‌اند و یک نظامی پاکستانی به نام حوالدار دوم هدایت امان نیز جان باخته است.
به گفته ارتش پاکستان، افراد مسلح قصد عبور از مرز را داشتند و نیروهای مستقر در مواضع طالبان افغانستان نیز برای پشتیبانی از آنان آتش گشوده‌اند. این ادعا در گزارش‌های منتشرشده به نقل از ارتش پاکستان آمده است و در منابع بررسی‌شده، تأیید مستقل یا واکنش رسمی مقام‌های افغانستان درباره جزئیات این رویداد در دسترس نبود.
درگیری کرم در شرایطی رخ داده است که اختلاف بر سر فعالیت گروه‌های مسلح در مناطق مرزی و اتهام‌های متقابل درباره استفاده از خاک افغانستان برای حمله به پاکستان، از مسائل اصلی روابط امنیتی دو کشور به شمار می‌رود. مقام‌های پاکستانی بارها ادعا کرده‌اند که اعضای تحریک طالبان پاکستان از خاک افغانستان استفاده می‌کنند؛ ادعایی که حکومت افغانستان آن را رد کرده است.
کشته‌شدن مقام کمیسیون انتخابات در تانک
در رویدادی جداگانه، روزنامه دان گزارش داده است که شمشاد اختر، مدیرکل کمیسیون انتخابات پاکستان، روز شنبه در منطقه تانک به ضرب گلوله مهاجمان ناشناس کشته شد.
به گفته عبدالسماد خان، افسر ارشد پولیس تانک، این مقام زمانی هدف تیراندازی قرار گرفت که در روستای زادگاهش، گراه بلوچ، حضور داشت. مهاجمان پس از تیراندازی از محل فرار کردند و پولیس عملیات جست‌وجو را برای شناسایی آنان آغاز کرد.
کمیسیون انتخابات پاکستان در اعلامیه‌ای از کشته‌شدن این مقام ابراز تأسف کرده و گفته است که او دشمنی شخصی شناخته‌شده‌ای با کسی نداشت. پولیس درباره هویت مهاجمان و انگیزه این قتل اطلاعات نهایی منتشر نکرده است.
کشته‌شدن یک مقام ارشد انتخاباتی در منطقه‌ای که با ناامنی روبه‌رو است، بر نگرانی‌ها درباره وضعیت امنیتی خیبر پختونخوا افزوده است؛ هرچند تاکنون ارتباط مستقیمی میان این رویداد و تحولات سیاسی اخیر اعلام نشده است.
تعطیلی مراکز آموزشی و افزایش تدابیر امنیتی
در پی افزایش نگرانی‌های امنیتی، مقام‌های محلی اعلام کردند که تمامی مراکز آموزشی دولتی و خصوصی در پشاور روز دوشنبه، ۱۲ اکتوبر، تعطیل خواهند بود. بر اساس گزارش دان، این تصمیم شامل مکاتب، کالج‌ها و پوهنتون‌ها می‌شود.
در منطقه ملاکند نیز مراکز آموزشی برای دو روز تعطیل شده و مقام‌ها محدودیت‌هایی را بر تجمع‌های سیاسی، راهپیمایی‌ها و نمایش سلاح وضع کرده‌اند. در دیر پایین نیز تمامی مکاتب، کالج‌ها و پوهنتون‌های دولتی و خصوصی برای روزهای ۱۲ و ۱۳ اکتوبر تعطیل اعلام شده‌اند.
همچنان، هیئت امتحانات بنو برگزاری امتحان‌های باقی‌مانده صنف دوازدهم و پایان دوره مکتب در نوبت دوم را که برای روز دوشنبه برنامه‌ریزی شده بود، تا اطلاع بعدی به تعویق انداخته است. هیئت امتحانات ملاکند نیز از تعویق امتحان‌های مربوط خبر داده است.
در کنار این اقدامات، گزارش‌هایی از استقرار بیشتر پولیس و نیروهای امنیتی در پشاور و ایجاد موانع در برخی مسیرها منتشر شده است. این تدابیر هم‌زمان با نگرانی از گسترش اعتراض‌های تحریک انصاف و اجرای تصمیم حکومت فدرال اتخاذ شده‌اند.
موضع حکومت درباره عملیات امنیتی
رسانه جیو نیوز گزارش داده است که رانا ثناالله، مشاور نخست‌وزیر پاکستان در امور سیاسی، گفته است عملیات امنیتی در خیبر پختونخوا به گونه‌ای انجام خواهد شد که مردم مجبور به ترک خانه‌های‌شان نشوند. او تأکید کرده است که عملیات مبتنی بر اطلاعات استخباراتی ادامه خواهد یافت.
این اظهارات در حالی مطرح شده است که شماری از مناطق خیبر پختونخوا در سال‌های اخیر با حمله‌های مسلحانه، عملیات امنیتی و نگرانی‌های ناشی از فعالیت گروه‌های مسلح روبه‌رو بوده‌اند. با این حال، چگونگی اجرای عملیات و تأثیر آن بر زندگی غیرنظامیان از موضوعاتی است که در روزهای آینده نیازمند پیگیری خواهد بود.
خیبر پختونخوا از مناطق مهم و حساس پاکستان در امتداد مرز افغانستان است. این ایالت طی سال‌های گذشته با فعالیت گروه‌های مسلح، حمله به نیروهای امنیتی و اختلاف میان حکومت‌های ایالتی و فدرال درباره چگونگی مقابله با ناامنی روبه‌رو بوده است.
حزب تحریک انصاف، به رهبری عمران خان، در انتخابات سال ۲۰۲۴ در این ایالت قدرت را در دست داشت و حکومت فدرال پاکستان در اختیار ائتلافی به رهبری حزب مسلم لیگ نواز و حزب مردم پاکستان قرار دارد. اختلاف سیاسی میان این دو سطح حکومت، به‌ویژه بر سر سیاست‌های امنیتی و راهپیمایی‌های اعتراضی تحریک انصاف، در هفته‌های اخیر شدت گرفته بود.
