رایزن فرهنگی ایران: امنیت پایدار با تهدید نظامی تأمین نمی‌شود
سیدروح‌الله حسینی، رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در افغانستان، در گفت‌وگو با رسانه‌ها درباره جنگ ۴۰ روزه امریکا و اسرائیل علیه ایران، بر حق کشورها برای دفاع از حاکمیت ملی و استقلال سیاسی تأکید کرده و گفته است که حفاظت از غیرنظامیان، پایبندی به حقوق بین‌الملل و حل‌وفصل مسالمت‌آمیز اختلافات، از مسئولیت‌های اساسی جامعه جهانی است.
او حاکمیت ملی، استقلال سیاسی و حق تعیین سرنوشت را از اصول بنیادین حقوق بین‌الملل دانسته و افزوده است که هیچ کشوری نباید با استفاده از زور نظامی، اراده سیاسی خود را بر ملت دیگری تحمیل کند یا امنیت و استقلال آن را به مخاطره اندازد.
حسینی تأکید کرده است که دفاع از تمامیت ارضی و امنیت ملی، علاوه بر حفاظت از مرزهای جغرافیایی، شامل صیانت از مردم، زیرساخت‌های حیاتی، ظرفیت‌های علمی و اقتصادی و حق تصمیم‌گیری مستقل یک ملت نیز می‌شود.
رایزن فرهنگی ایران در افغانستان در عین حال گفته است که دفاع از حاکمیت ملی باید در چارچوب حقوق بین‌الملل و اصول حقوق بشردوستانه صورت گیرد؛ اصولی که بر حمایت از غیرنظامیان، رعایت تناسب در مخاصمات و حفاظت از زیرساخت‌های غیرنظامی تأکید دارند.
پیامدهای انسانی و اجتماعی جنگ
حسینی با اشاره به آثار انسانی جنگ گفته است که پیامدهای درگیری‌های نظامی نباید صرفاً از منظر تحولات نظامی، موازنه قدرت و محاسبات سیاسی بررسی شود؛ زیرا جنگ بر امنیت خانواده‌ها، آرامش روانی جامعه و آینده نسل‌های بعد نیز تأثیر می‌گذارد.
به گفته او، کشته و زخمی‌شدن غیرنظامیان، آوارگی خانواده‌ها، تخریب خانه‌ها و زیرساخت‌های ضروری و اختلال در دسترسی مردم به خدمات درمانی و آموزشی، از جمله پیامدهای احتمالی جنگ است. او افزوده است که تجربه ناامنی، نگرانی درباره آینده و از دست‌دادن عزیزان نیز می‌تواند آثار روانی و عاطفی ماندگاری بر افراد برجای بگذارد.
او کودکان، سالمندان، بیماران و خانواده‌های کم‌برخوردار را از گروه‌هایی دانسته است که در برابر پیامدهای بحران‌های نظامی آسیب‌پذیری بیشتری دارند و تأکید کرده است که ارزیابی دقیق خسارت‌ها به داده‌های معتبر، مستندات میدانی و بررسی‌های کارشناسی نیاز دارد.
حسینی همچنین گفته است که جنگ می‌تواند از یک‌سو موجب افزایش اضطراب عمومی و دشواری‌های معیشتی شود و از سوی دیگر، زمینه تقویت همبستگی اجتماعی و همیاری میان مردم را فراهم کند.
او تأکید کرده است که تاب‌آوری اجتماعی به معنای نادیده‌گرفتن رنج مردم نیست و حفظ انسجام جامعه مستلزم حمایت از آسیب‌دیدگان، رسیدگی به نیازهای خانواده‌ها و اطلاع‌رسانی مسئولانه است.
مسئولیت جامعه جهانی در قبال غیرنظامیان
رایزن فرهنگی ایران در افغانستان، مسئولیت جامعه جهانی در برابر پیامدهای انسانی جنگ را جدی دانسته و گفته است که اصول منشور سازمان ملل متحد و قواعد حقوق بین‌الملل بشردوستانه باید در همه مخاصمات مسلحانه رعایت شوند.
او حفاظت از جان غیرنظامیان، احترام به مراکز درمانی و خدمات امدادی، حمایت از کودکان و دیگر گروه‌های آسیب‌پذیر و تسهیل دسترسی انسان‌دوستانه به افراد نیازمند را از اولویت‌های اساسی برشمرده است.
حسینی افزوده است که سازمان ملل متحد و نهادهای بین‌المللی باید با رویکردی مسئولانه و مبتنی بر شواهد، برای کاهش تنش‌ها، پیگیری راهکارهای دیپلماتیک، مستندسازی آسیب‌های انسانی و حمایت از غیرنظامیان تلاش کنند.
او همچنین بر ضرورت بررسی ادعاهای مربوط به نقض حقوق بین‌الملل از طریق سازوکارهای معتبر تأکید کرده و گفته است که رسیدگی به مسئولیت‌های احتمالی باید بر پایه مستندات و معیارهای حقوقی روشن انجام شود.
نقش رسانه‌ها و نهادهای فرهنگی
حسینی نقش رسانه‌ها و نهادهای فرهنگی را در تبیین واقعیت‌های جنگ مهم دانسته و گفته است که رسانه‌های مسئول باید میان خبر مستند، تحلیل کارشناسی و ادعاهای تأییدنشده تفاوت قائل شوند.
به گفته او، انتشار اطلاعات دقیق، پرهیز از بزرگ‌نمایی یا کوچک‌نمایی خسارت‌ها، رعایت کرامت قربانیان و جلوگیری از تبدیل رنج انسان‌ها به ابزاری برای تحریک نفرت، از اصول مهم روزنامه‌نگاری مسئولانه در شرایط جنگی است.
او افزوده است که دانشگاه‌ها، مراکز پژوهشی و نهادهای فرهنگی نیز می‌توانند با ارائه تحلیل‌های مستند و فراهم‌کردن زمینه گفت‌وگو، به افزایش آگاهی عمومی، کاهش سوءتفاهم‌ها و جلوگیری از تبدیل اختلافات سیاسی به دشمنی میان ملت‌ها کمک کنند.
تأثیر جنگ بر افغانستان و منطقه
رایزن فرهنگی ایران در افغانستان با اشاره به پیوندهای تاریخی، فرهنگی، زبانی و تمدنی دو کشور گفته است که تحولات امنیتی و نظامی پیرامون ایران می‌تواند از جنبه‌های اقتصادی، تجاری، حمل‌ونقل، امنیت منطقه‌ای و مناسبات انسانی برای کشورهای همسایه نیز اهمیت داشته باشد.
او هشدار داده است که تشدید ناامنی در منطقه ممکن است بر فعالیت‌های اقتصادی، مسیرهای تجاری، هزینه‌های حمل‌ونقل و وضعیت معیشتی مردم تأثیر بگذارد؛ هرچند ارزیابی دقیق میزان این پیامدها به بررسی شرایط و داده‌های اقتصادی و میدانی نیاز دارد.
حسینی تقویت گفت‌وگوهای منطقه‌ای، توسعه همکاری‌های اقتصادی و فرهنگی، حمایت از راهکارهای دیپلماتیک و جلوگیری از گسترش درگیری‌ها را به سود کشورهای منطقه دانسته است.
او تأکید کرده است که ایران و افغانستان می‌توانند با استفاده از ظرفیت‌های دانشگاهی، رسانه‌ای و فرهنگی خود، به افزایش آگاهی عمومی، کاهش سوءتفاهم‌ها و تقویت همکاری‌های منطقه‌ای کمک کنند.
حاکمیت ملی و امنیت انسانی؛ دو اصل به‌هم‌پیوسته
حسینی در بخش دیگری از این گفت‌وگو، امنیت را فراتر از نبود حمله نظامی دانسته و گفته است که دسترسی مردم به خدمات ضروری، امکان ادامه تحصیل، برخورداری از معیشت پایدار، آرامش خانواده‌ها و امید به آینده نیز از مؤلفه‌های اساسی امنیت انسانی هستند.
او با تأکید بر حق ایران برای دفاع از حاکمیت ملی و استقلال خود افزوده است که دفاع از حقوق ملت ایران و توجه به رنج انسان‌هایی که از جنگ آسیب می‌بینند، دو موضوع جدایی‌ناپذیرند.
به گفته او، احترام به حاکمیت ملی کشورها، حمایت از غیرنظامیان، رعایت حقوق بین‌الملل و تقویت دیپلماسی، اصولی به‌هم‌پیوسته برای دستیابی به صلح پایدار هستند.
حسینی تأکید کرده است که آینده منطقه زمانی روشن‌تر خواهد بود که امنیت و پیشرفت هیچ ملتی به بهای ناامنی و رنج ملت دیگر دنبال نشود و کشورهای منطقه بتوانند در فضایی مبتنی بر احترام متقابل، همکاری و تفاهم، اختلافات خود را از مسیرهای مسالمت‌آمیز حل‌وفصل کنند.
