قلب افغانستان زیر فشار؛ بیماریهای قلبی در صدر تهدیدهای خاموش
همزمان با روز جهانی قلب، آمارهای سازمان جهانی صحت نشان میدهد که بیماریهای قلبیوعروقی یکی از مهمترین عوامل مرگ در افغانستان است؛ در سال ۲۰۱۹ حدود ۷۱ هزار و ۳۰۰ نفر در کشور بر اثر بیماریهای قلبیوعروقی جان باختند و فشار خون بلند همچنان یکی از عوامل اصلی این مرگها به شمار میرود.
به گزارش خبرگزاری سریع؛ ۲۹ سپتمبر، روز جهانی قلب، امسال در حالی فرا میرسد که بیماریهای قلبیوعروقی همچنان بخش قابل توجهی از بار بیماری و مرگومیر در افغانستان را تشکیل میدهد؛ مشکلی که در کنار بیماریهای ساری، فقر و دسترسی محدود به خدمات صحی، به یک چالش فزاینده برای نظام صحی کشور تبدیل شده است.
بر اساس پروفایل بیماریهای قلبیوعروقی سازمان جهانی صحت، در سال ۲۰۱۹ حدود ۷۱ هزار و ۳۰۰ نفر در افغانستان بر اثر بیماریهای قلبیوعروقی جان باختهاند؛ از این میان، حدود ۳۷ هزار و ۵۰۰ نفر زن و ۳۳ هزار و ۸۰۰ نفر مرد بودهاند. سازمان جهانی صحت همچنین برآورد کرده است که ۵۳ درصد مرگهای ناشی از بیماریهای قلبیوعروقی در افغانستان با فشار خون سیستولیک بلند مرتبط بوده است.
دادههای سازمان جهانی صحت نشان میدهد که بیماری ایسکمیک قلب در سال ۲۰۲۱ از عوامل اصلی مرگ در افغانستان بوده است. میزان مرگ ناشی از این بیماری در میان زنان ۷۹.۴ مورد در هر ۱۰۰ هزار نفر و در میان مردان ۸۱.۴ مورد در هر ۱۰۰ هزار نفر ثبت شده است. سکته مغزی نیز با نرخ ۵۶.۷ در میان زنان و ۴۲.۷ در میان مردان، در میان عوامل عمده مرگ قرار داشته است.
یکی از نگرانیهای مهم، شیوع فشار خون بلند است. سازمان جهانی صحت بر اساس برآورد سال ۲۰۱۹ اعلام کرده که ۴۰.۲ درصد افراد ۳۰ تا ۷۹ ساله در افغانستان به فشار خون بلند مبتلا بودهاند. در همین برآورد، حدود ۳.۸ میلیون بزرگسال مبتلا به فشار خون بلند بودهاند؛ اما تنها ۱۴ درصد از افراد مبتلا فشار خون خود را تحت کنترل داشتهاند.
این وضعیت در حالی است که عوامل خطر بیماریهای قلبی تا حد زیادی قابل پیشگیریاند. مصرف تنباکو، رژیم غذایی ناسالم، مصرف بیش از حد نمک، کمتحرکی، اضافهوزن و فشار خون بلند از عوامل شناختهشده بیماریهای قلبیوعروقی هستند. سازمان جهانی صحت تأکید میکند که تشخیص زودهنگام و دسترسی به درمان میتواند از بخش قابل توجهی از مرگهای زودرس جلوگیری کند.
سازمان جهانی صحت در سپتمبر ۲۰۲۵ اعلام کرد که بیماریهای غیرساری، از جمله بیماری قلبی، دیابت، سرطان و بیماریهای مزمن تنفسی، در مجموع ۴۳ درصد مرگها در افغانستان را تشکیل میدهند و پیشبینی شده است این سهم تا سال ۲۰۳۰ از ۶۰ درصد فراتر رود. این سازمان همچنین شمار مرگهای سالانه ناشی از بیماریهای قلبیوعروقی در افغانستان را بیش از ۴۰ هزار مورد اعلام کرده است.
آمارها نشان میدهد که بیماری قلبی در افغانستان دیگر تنها یک مسئله مربوط به سنین بالا نیست و فشار خون بلند، مصرف تنباکو، تغذیه نامناسب و کمبود تحرک میتواند دامنه این تهدید را گستردهتر کند. در عین حال، محدودیت دسترسی به خدمات تشخیصی و درمانی، بهویژه در مناطق دوردست، میتواند باعث شود بسیاری از موارد دیر تشخیص شوند. سازمان جهانی صحت نیز بر اهمیت مراقبتهای اولیه، تشخیص زودهنگام و دسترسی به داروهای ضروری تأکید دارد.
در افغانستان، مقابله با بیماریهای قلبی نیازمند تمرکز همزمان بر پیشگیری و درمان است؛ از کنترل فشار خون و کاهش مصرف تنباکو و نمک گرفته تا گسترش خدمات صحی در ولسوالیها و افزایش آگاهی عمومی. آمار موجود همچنین ضرورت تقویت نظام ثبت و پایش بیماریهای غیرساری را نشان میدهد تا تصویر دقیقتری از روند بیماریهای قلبی در کشور به دست آید.
