هدررفت غذا در افغانستان؛ منابعی که پیش از رسیدن به سفره از دست میروند
همزمان با روز بینالمللی آگاهی از ضایعات و هدررفت مواد غذایی، افغانستان با بحران جدی امنیت غذایی روبهرو است؛ در حالی که بخش قابل توجهی از چالش غذا در کشور تنها به میزان تولید محدود نمیشود و ضعف در نگهداری، انتقال و دسترسی به بازار نیز میتواند بخشی از محصولات کشاورزی را پیش از مصرف از چرخه خارج کند.
به گزارش خبرگزاری سریع؛ روز بینالمللی آگاهی از ضایعات و هدررفت مواد غذایی، ۲۹ سپتمبر، فرصتی برای توجه دوباره به یکی از چالشهای کمتر دیدهشده در زنجیره غذایی افغانستان است؛ کشوری که میلیونها تن از باشندگان آن همچنان با ناامنی غذایی و سوءتغذیه روبهرو هستند.
بر اساس تازهترین اطلاعات برنامه جهانی غذا، ۱۷.۴ میلیون نفر در افغانستان در سال ۲۰۲۶ بهشدت ناامن غذایی پیشبینی شدهاند و حدود ۴.۹ میلیون مادر و کودک نیز در معرض سوءتغذیه قرار دارند. برنامه جهانی غذا میگوید افغانستان همچنان با یکی از شدیدترین بحرانهای گرسنگی در جهان روبهرو است.
در چنین شرایطی، جلوگیری از ضایعات مواد غذایی تنها یک مسئله محیطزیستی نیست، بلکه میتواند بخشی از بحث گستردهتر درباره امنیت غذایی کشور باشد. سازمان غذا و زراعت ملل متحد(فائو) تأکید دارد که ضایعات پس از برداشت، در مراحل نگهداری، انتقال، پروسس و عرضه، میتواند مقدار مواد غذایی قابل دسترس برای مصرفکننده را کاهش دهد.
آمار دقیق و تازه درباره میزان مجموعی ضایعات غذایی در افغانستان محدود است و نباید آمارهای جهانی را مستقیماً به افغانستان تعمیم داد. با این حال، مطالعات و گزارشهای پیشین فائو نشان دادهاند که ضایعات پس از برداشت غلات در افغانستان در برخی دورهها حدود ۱۵ درصد تولید برآورد شده است. در یک گزارش قدیمیتر، فائو همچنین اعلام کرده بود که کاهش تنها سه واحد درصد از این ضایعات میتوانست سالانه حدود ۷۵ تا ۱۰۰ هزار تُن غله را برای مصرف انسانی قابل دسترس کند. این ارقام تاریخیاند و برای توصیف وضعیت کنونی نباید بهعنوان آمار فعلی استفاده شوند.
تجربه برنامههای فائو در افغانستان نیز نشان داده است که سرمایهگذاری در روشهای بهتر ذخیرهسازی میتواند تفاوت قابل توجهی ایجاد کند. در یک پروژه، استفاده از سیلوهای فلزی برای نگهداری غلات، ضایعات پس از برداشت را در میان خانوادههای مشارکتکننده از حدود ۱۵ تا ۲۰ درصد به کمتر از یک تا دو درصد کاهش داده بود.
مسئله ضایعات غذایی در افغانستان با ساختار کشاورزی، فقر، تغییرات اقلیمی، خشکسالی، دسترسی محدود به امکانات ذخیرهسازی و دشواری انتقال محصولات ارتباط دارد. فائو میگوید در سطح جهان ۱۳.۳ درصد مواد غذایی در مراحل پس از برداشت تا پیش از خردهفروشی در سال ۲۰۲۳ از بین رفته است؛ اما برای افغانستان، اندازهگیری منظم و سراسری این شاخص همچنان یک نیاز مهم آماری است.
