هشدار درباره بحران آب کابل؛ ذخایر زیرزمینی ممکن است تا ۲۰۳۰ خشک شود
گزارش‌های تازه درباره وضعیت آب کابل نشان می‌دهد که سطح آب‌های زیرزمینی این شهر در یک دهه گذشته تا حدود ۳۰ متر کاهش یافته و برداشت آب بسیار بیشتر از میزان تغذیه دوباره منابع زیرزمینی است؛ وضعیتی که کارشناسان درباره احتمال خشک‌شدن آبخوان‌های کابل تا سال ۲۰۳۰ هشدار داده‌اند.
به گزارش خبرگزاری سریع؛ شبکه خبری سی‌ان‌ان در گزارشی با استناد به یافته‌های مؤسسه «پراسپر گلوبل» گفته است که کابل با یکی از جدی‌ترین بحران‌های آب در میان شهرهای بزرگ روبه‌رو است و در صورت ادامه روند کنونی، ذخایر آب زیرزمینی این شهر ممکن است تا سال ۲۰۳۰ به‌شدت کاهش یافته یا خشک شود.
بر اساس این گزارش، سطح آب‌های زیرزمینی کابل در ۱۰ سال گذشته حدود ۲۵ تا ۳۰ متر پایین رفته است. میزان برداشت آب نیز سالانه حدود ۴۴ میلیون مترمکعب بیشتر از ظرفیت طبیعی تغذیه دوباره آبخوان‌ها است. نزدیک به نیمی از چاه‌های عمیق شهر نیز از کار افتاده یا خشک شده‌اند.
آب‌های زیرزمینی منبع اصلی آب کابل به شمار می‌رود و حدود ۸۰ درصد نیاز آبی باشندگان شهر از این منابع تأمین می‌شود؛ اما تنها حدود یک‌پنجم باشندگان به شبکه آب‌رسانی لوله‌کشی دسترسی دارند.
در بسیاری از مناطق کابل، باشندگان برای تهیه آب مورد نیاز خود ناچارند به پمپ‌های دستی، چاه‌های عمیق و تانکرهای آب مراجعه کنند. گزارش‌ها نشان می‌دهد که برخی خانواده‌های کم‌درآمد تا ۳۰ درصد درآمد خود را برای خرید آب مصرف می‌کنند؛ رقمی که فشار اقتصادی بحران آب بر خانواده‌ها را نشان می‌دهد.
کابل در یک دره گسترده در میان کوه‌های هندوکش موقعیت دارد و منابع آب آن به‌گونه قابل توجهی از برف، بارندگی و آب‌های سطحی تغذیه می‌شوند.
با این حال، افزایش جمعیت، توسعه ساختمان‌ها، رشد فعالیت‌های تجارتی و صنعتی، استفاده گسترده از آب در گلخانه‌ها و حفر هزاران چاه بدون نظارت کافی، فشار بر منابع زیرزمینی را افزایش داده است.
بر اساس گزارش‌های موجود، جمعیت کابل از کمتر از یک میلیون نفر در سال ۲۰۰۱ به حدود شش میلیون نفر رسیده است. در همین مدت، شمار زیادی از ساختمان‌های چندطبقه در شهر ساخته شده که باعث افزایش مصرف آب در مناطق شهری شده است.
در حال حاضر بیش از ۱۲۰ هزار چاه آب در کابل بدون نظارت کافی حفر شده است. برداشت گسترده از این چاه‌ها سبب شده است که آب با سرعتی بیشتر از توان طبیعی زمین برای جبران آن، از زیرزمین استخراج شود.
کاهش بارندگی و برف نیز بحران آب کابل را تشدید کرده است. بر اساس گزارش‌های منتشرشده، افغانستان در سال‌های اخیر با خشکسالی‌های پی‌هم روبه‌رو بوده و کاهش بارش برف باعث شده است میزان تغذیه طبیعی منابع آب زیرزمینی نیز کاهش یابد.
از سوی دیگر، توسعه جاده‌ها، ساختمان‌ها و دیگر سطوح سخت در کابل باعث شده است آب باران کمتر در زمین نفوذ کند. در نتیجه، بخشی از بارندگی به‌جای تغذیه آبخوان‌ها، به‌صورت سیلاب از سطح شهر عبور می‌کند.
گزارش‌های علمی پیشین نیز هشدار داده بودند که افزایش برداشت آب، رشد جمعیت و تغییرات اقلیمی می‌تواند در سال‌های آینده سطح آب‌های زیرزمینی کابل را بیشتر کاهش دهد.
بحران کابل تنها به کمبود آب محدود نمی‌شود. یافته‌های مؤسسه پراسپر گلوبل نشان می‌دهد که بخش بزرگی از آب‌های زیرزمینی شهر با فاضلاب، شوری و موادی مانند آرسنیک آلوده است و استفاده از این آب می‌تواند خطرهای صحی برای باشندگان ایجاد کند.
در مناطقی که چاه‌ها خشک شده‌اند، خانواده‌های فقیر بیشتر به پمپ‌های دستی و آب تانکری وابسته شده‌اند. در مقابل، خانواده‌های دارای توان مالی می‌توانند چاه‌های عمیق‌تر حفر کنند یا آب را از منابع خصوصی خریداری کنند.
کارشناسان هشدار داده‌اند که ادامه این روند می‌تواند شکاف میان خانواده‌های کم‌درآمد و پردرآمد در دسترسی به آب آشامیدنی را بیشتر کند.
برای کاهش فشار بر منابع زیرزمینی کابل، طرح‌های مختلفی از جمله انتقال آب از دریای پنجشیر، ساخت بند شاه‌توت و استفاده بیشتر از بندهای موجود مطرح شده است.
انتقال آب از پنجشیر به کابل یکی از طرح‌های مهم برای تأمین آب درازمدت پایتخت است. وزارت انرژی و آب نیز در سال‌های اخیر از بررسی این پروژه خبر داده است. بر اساس اطلاعات منتشرشده، این طرح می‌تواند سالانه بیش از ۱۰۰ میلیون مترمکعب آب را به کابل انتقال دهد.
بند شاه‌وعروس نیز از پروژه‌هایی است که برای تأمین آب کابل و مناطق اطراف آن ساخته شده است؛ اما کارشناسان می‌گویند با توجه به رشد جمعیت، ظرفیت پروژه‌های موجود برای پاسخ‌گویی به نیاز تمام شهر کافی نیست.
