چرا تخلیه خشم همیشه حال انسان را بهتر نمیکند؟

یک پژوهش گسترده نشان میدهد که فریاد زدن، رفتار پرخاشگرانه و ورزشهای سنگین لزوماً خشم را کاهش نمیدهد؛ در مقابل، روشهایی مانند تنفس آرام، ذهنآگاهی و فاصلهگرفتن موقت از موقعیت میتواند به کاهش شدت خشم کمک کند.
پژوهشگران با بررسی دادههای بیش از ۱۰ هزار نفر دریافتهاند که تخلیه خشم و انجام فعالیتهای فیزیکی شدید، برخلاف تصور رایج، همیشه باعث آرامشدن انسان نمیشود و در برخی موارد ممکن است احساس خشم را بیشتر کند.
در این پژوهش که دادههای ۱۰ هزار و ۱۸۹ نفر را دربر میگیرد، فعالیتها و روشهای مختلف برای کاهش خشم بررسی شده است. شرکتکنندگان از گروههای سنی و اجتماعی و فرهنگی متفاوت بودند.
پژوهشگران دانشگاه ایالتی اوهایو میگویند باور رایج درباره اینکه فرد باید خشم خود را خالی کند تا آرام شود، پشتوانه علمی محکمی ندارد.
به گفته پژوهشگران، فریاد زدن، بحث کردن در اوج عصبانیت، شکستن وسایل یا انجام فعالیتهای فزیکی سنگین مانند دویدن، الزاماً شدت خشم را کاهش نمیدهد.
با این حال، این یافتهها به معنای سرکوب خشم نیست. شناخت دلیل عصبانیت، بررسی عامل اصلی ناراحتی و فکر کردن درباره واکنش مناسب، بخشی از مدیریت سالم خشم دانسته میشود.
پژوهشگران هشدار دادهاند که مرور مداوم یک رویداد ناراحتکننده و فکر کردن پیهم درباره آن نیز میتواند خشم را دوباره فعال کند. این حالت که در روانشناسی نشخوار ذهنی گفته میشود، ممکن است باعث دوام بیشتر احساس خشم شود.
همچنین همه فعالیتهای فیزیکی تأثیر یکسان ندارند. فعالیتهایی که ضربان قلب و سطح برانگیختگی بدن را بهطور شدید بالا میبرند، ممکن است در زمان عصبانیت نتیجه مطلوب نداشته باشند.
هنگام خشم، بدن به حالت آمادهباش میرود؛ ضربان قلب افزایش مییابد، تنفس سریعتر میشود و هورمونهای مرتبط با فشار روانی بیشتر ترشح میشوند. به همین دلیل، فعالیتی که این حالت را بیشتر کند، ممکن است به ادامه احساس خشم کمک کند.
در مقابل، پژوهشگران دریافتهاند فعالیتهایی که سطح برانگیختگی بدن را کاهش میدهند، برای آرامشدن مؤثرتر هستند. از جمله این روشها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
تنفس عمیق و آرام: کاهش سرعت تنفس میتواند واکنش فیزیکی بدن را آرام کند.
ذهنآگاهی و مراقبه: تمرکز بر لحظه کنونی میتواند فرد را از افکار تکراری درباره عامل خشم دور کند.
آرامسازی تدریجی عضلات: منقبض و سپس رها کردن بخشهای مختلف بدن میتواند از تنش فزیکی بکاهد.
یوگای آرام: ترکیب حرکتهای کنترلشده، تنفس و تمرکز میتواند به آرامشدن بدن کمک کند.
فاصله گرفتن از موقعیت: ترک موقت یک بحث یا شمردن تا ۱۰ میتواند فرصت دهد شدت واکنش اولیه کاهش یابد.
پژوهشگران میگویند هدف از این روشها نادیده گرفتن یا پنهان کردن خشم نیست؛ بلکه باید شدت واکنش فزیکی بدن کاهش یابد تا فرد بتواند درباره مشکل با آرامش بیشتر تصمیم بگیرد.
در این پژوهش همچنین آمده است که فعالیتهای فیزیکی همراه با سرگرمی و احساس مثبت، مانند برخی ورزشهای گروهی، ممکن است در کاهش خشم مؤثرتر از فعالیتهای صرفاً سنگین باشند؛ زیرا میتوانند توجه فرد را از عامل خشم منحرف کنند.
این یافتهها با نظریه دوعاملی شاختر-سینگر درباره احساسات نیز همخوانی دارد. بر اساس این نظریه، احساساتی مانند خشم هم به واکنشهای فزیکی بدن و هم به برداشت ذهنی فرد از یک رویداد وابسته است.
پژوهشگران در نهایت تأکید کردهاند که هنگام عصبانیت، هدف نباید صرفاً بیرون ریختن خشم باشد؛ بلکه نخست باید واکنش بدن را آرام کرد تا امکان تصمیمگیری منطقیتر فراهم شود.

