۲۱۱ کودک ایرانی میان سرطان و انفجار؛ حملهای که وجدان جهان را به چالش کشید
حمله نظامی به مجاورت شفاخانه شهید بقایی در شهر اهواز ایران، یکی از مهمترین مراکز درمان سرطان کودکان در ایران، و تخلیه اضطراری این مرکز، صرفاً یک رویداد نظامی نبود؛ بلکه فاجعهای انسانی و نقض آشکار اصول حقوق بینالملل و مصونیت مراکز درمانی به شمار میرود. این حادثه بار دیگر این پرسش را مطرح کرد که آیا در جنگهای امروز، هنوز مرزی میان اهداف نظامی و مراکز غیرنظامی وجود دارد؟
شفاخانه شهید بقایی سالهاست که میزبان کودکانی است که با بیماری سرطان مبارزه میکنند. اما این بار، آنان علاوه بر تحمل درد بیماری، با وحشت ناشی از انفجار و تخلیه اضطراری نیز روبهرو شدند. شدت حمله به اندازهای بود که کادر درمان ناچار شدند ۲۱۱ کودک مبتلا به سرطان را که بسیاری از آنان در مراحل حساس شیمیدرمانی قرار داشتند، در شرایطی بحرانی به مکانهای امن منتقل کنند.
برای بیماران سرطانی، بهویژه کودکانی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند، هرگونه وقفه در روند درمان، جابهجایی ناگهانی یا فشار شدید روانی میتواند پیامدهای جبرانناپذیری بر روند بهبودی آنان داشته باشد. از همین رو، این حادثه تنها یک تخلیه اضطراری نبود، بلکه سلامت و آینده صدها کودک را نیز تحت تأثیر قرار داد.
حمله به مراکز درمانی و شفاخانهها بر اساس کنوانسیونهای ژنو و حقوق بشردوستانه بینالمللی ممنوع است. با این حال، در سالهای اخیر افکار عمومی جهان بارها شاهد حمله به مراکز درمانی در مناطق درگیر جنگ بوده است. بسیاری از ناظران، حادثه اهواز را نیز در ادامه همین روند ارزیابی کرده و نسبت به کاهش امنیت مراکز درمانی در درگیریهای نظامی هشدار دادهاند.
در کنار ابعاد انسانی این رویداد، واکنش محدود بسیاری از نهادها و دولتهایی که همواره خود را مدافع حقوق بشر معرفی میکنند نیز با انتقاد روبهرو شده است. منتقدان معتقدند سکوت در برابر تهدید امنیت یک شفاخانه کودکان، پرسشهای جدی درباره معیارهای دوگانه در برخورد با بحرانهای انسانی ایجاد میکند و اعتبار نهادهای بینالمللی را زیر سؤال میبرد.
آنچه در شفاخانه شهید بقایی رخ داد، تنها انتقال ۲۱۱ کودک از یک بخش درمانی به مکانی دیگر نبود؛ بلکه صدها خانواده را با اضطراب، نگرانی و آیندهای نامعلوم روبهرو ساخت. آثار روانی چنین حوادثی میتواند مدتها پس از پایان بحران نیز بر کودکان و خانوادههای آنان باقی بماند.
این رویداد بار دیگر یادآور شد که حتی در سختترین شرایط جنگ نیز مراکز درمانی باید از هرگونه حمله مصون باشند. حفاظت از بیماران، بهویژه کودکان، نه یک مطالبه سیاسی، بلکه یک اصل انسانی و حقوقی است. هرگونه تعرض به شفاخانهها، فارغ از اینکه از سوی چه طرفی صورت گیرد، وجدان عمومی جهان را با پرسشی جدی روبهرو میکند: آیا قواعد بنیادین انسانیت هنوز در میدانهای جنگ جایگاهی دارند؟
نویسنده: محمد امان فلاح
