چگونه افغانستان استقلال خود را به دست آورد؟ روایتی از ۲۸ اسد ۱۲۹۸

۲۸ اسد در تاریخ معاصر افغانستان به عنوان روز استرداد استقلال کشور شناخته می‌شود؛ رویدادی که در پی جنگ سوم افغان و انگلیس در سال ۱۲۹۸ خورشیدی و مذاکرات پس از آن شکل گرفت و جایگاه افغانستان را در روابط خارجی دگرگون کرد.

افغانستان پیش از استرداد استقلال

پیش از سال ۱۲۹۸ خورشیدی، افغانستان در سیاست داخلی استقلال داشت؛ اما در مناسبات خارجی، بریتانیا نفوذ قابل توجهی بر روابط این کشور با جهان داشت. این وضعیت در نتیجه توافقات و مناسباتی شکل گرفته بود که پس از جنگ‌های پیشین میان افغانستان و بریتانیا به وجود آمده بود.

با به قدرت رسیدن امان‌الله خان در سال ۱۲۹۸ خورشیدی، موضوع استقلال در سیاست خارجی به یکی از محورهای اصلی حکومت جدید تبدیل شد. امان‌الله خان در پی آن بود که افغانستان در برقراری روابط با کشورهای دیگر آزادی عمل بیشتری داشته باشد.

آغاز جنگ سوم افغان و انگلیس

در ماه ثور ۱۲۹۸ خورشیدی، درگیری میان افغانستان و هند بریتانوی آغاز شد. نیروهای افغان در چند جبهه وارد نبرد شدند و درگیری‌ها در مناطق مختلف ادامه یافت.

این جنگ در مقایسه با جنگ‌های پیشین افغانستان و بریتانیا مدت کوتاهی داشت؛ اما از نظر سیاسی اهمیت زیادی پیدا کرد. با ادامه درگیری‌ها و افزایش هزینه‌های جنگ برای دو طرف، زمینه برای پایان دادن به نبرد و آغاز مذاکرات فراهم شد.

سرانجام درگیری‌ها متوقف شد و دو طرف وارد گفت‌وگو شدند. مذاکرات در چند مرحله ادامه یافت و موضوع اصلی آن، از جمله، وضعیت روابط خارجی افغانستان بود.

مذاکرات و توافقات

مذاکرات میان نمایندگان افغانستان و بریتانیا در سال ۱۲۹۸ خورشیدی انجام شد. در این گفت‌وگوها، هیأت افغانستان بر حق این کشور برای داشتن روابط مستقل با کشورهای دیگر تأکید داشت.

در نهایت، توافقاتی میان دو طرف شکل گرفت که به افغانستان امکان داد روابط خارجی خود را مستقلانه دنبال کند. معاهده راولپندی در سال ۱۹۱۹ میلادی از اسناد مهم این روند بود و پس از آن، در توافقات بعدی، وضعیت روابط افغانستان و بریتانیا بیشتر تثبیت شد.

استرداد استقلال در سیاست خارجی، راه افغانستان را برای برقراری روابط رسمی با کشورهای دیگر بازتر کرد. در سال‌های بعد، افغانستان با شماری از کشورهای جهان روابط دیپلماتیک برقرار کرد.

۲۸ اسد و پیامدهای استقلال

۲۸ اسد در تقویم افغانستان به عنوان روز استرداد استقلال گرامی داشته می‌شود. این مناسبت بیش از آن‌که تنها یادآور یک جنگ باشد، به تغییری در جایگاه افغانستان در روابط بین‌المللی اشاره دارد؛ تغییری که به کشور امکان داد درباره روابط خارجی خود تصمیم مستقل‌تری اتخاذ کند.

حکومت امان‌الله خان پس از استرداد استقلال، برنامه‌هایی را برای نوسازی کشور و گسترش روابط خارجی دنبال کرد. افغانستان در همین دوره تلاش کرد روابط خود را با کشورهای مختلف توسعه دهد و از انزوای سیاسی فاصله بگیرد.

جایگاه ۲۸ اسد در تاریخ افغانستان

استرداد استقلال در سال ۱۲۹۸ یکی از نقاط مهم تاریخ معاصر افغانستان به شمار می‌رود. این رویداد در شرایطی رخ داد که افغانستان پس از چندین دهه رقابت و درگیری میان قدرت‌های منطقه‌ای و بریتانیا، تلاش داشت جایگاه خود را به عنوان یک کشور مستقل در روابط بین‌المللی تثبیت کند.

از آن زمان تاکنون، ۲۸ اسد در دوره‌های مختلف سیاسی افغانستان با شکل‌ها و رویکردهای متفاوت گرامی داشته شده است؛ اما اصل این مناسبت همچنان به رویداد سال ۱۲۹۸ و استرداد استقلال افغانستان در سیاست خارجی پیوند دارد.

اهمیت ۲۸ اسد را می‌توان در تغییر جایگاه افغانستان در نظام روابط بین‌المللی جست‌وجو کرد. جنگ سوم افغان و انگلیس از نظر نظامی کوتاه بود، اما پیامد سیاسی آن برای افغانستان گسترده‌تر بود و زمینه را برای پیگیری مستقلانه روابط خارجی کشور فراهم کرد.

استرداد استقلال همچنین آغاز دوره‌ای تازه در سیاست خارجی افغانستان بود؛ دوره‌ای که حکومت امان‌الله خان تلاش کرد در آن روابط افغانستان را با کشورهای مختلف گسترش دهد و کشور را از نظر سیاسی و دیپلماتیک به جهان نزدیک‌تر کند.